<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0491"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 491 金刚经疏记科会</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 491 金刚经疏记科会</title> <author>唐 宗密疏 宋 子璇记 淸 大瑸科会</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>10卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">491</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经疏记科会</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00895"> <charName>CBETA CHARACTER CB00895</charName> <mapping cb:dec="983935" type="PUA">U+F037F</mapping> <mapping type="unicode">U+259CC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/(爿*未)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15164"> <charName>CBETA CHARACTER CB15164</charName> <mapping cb:dec="998204" type="PUA">U+F3B3C</mapping> <mapping type="unicode">U+2EA07</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>顾</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(厂@((既-无)-日+口))*页]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15358"> <charName>CBETA CHARACTER CB15358</charName> <mapping cb:dec="998398" type="PUA">U+F3BFE</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>瑸</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[琮-示+(眉-目+贝)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:30"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0373a" n="0373a"/> <lb ed="X" n="0373a01"/> <lb ed="X" n="0373a02"/> <lb ed="X" n="0373a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 491-A</cb:mulu><head>No. 491-A</head> <lb ed="X" n="0373a04"/><lb ed="R039" n="0725a01"/><p xml:id="pX25p0373a0401"><persName>佛</persName>藏奥衍闳博。至汗牛充栋靡可殚究。奚非三乘之 <lb ed="X" n="0373a05"/><lb ed="R039" n="0725a02"/>妙谛五蕴之觉缘矣。金刚经者。廣敷般若。显示波罗。 <lb ed="X" n="0373a06"/><lb ed="R039" n="0725a03"/>自姚秦译後。而唐有圭峰之疏。宋有长水之记。逮明 <lb ed="X" n="0373a07"/><lb ed="R039" n="0725a04"/>僧大<g ref="#CB15358">瑸</g>。彙为科会。于是词義宛然。喩陈<name role="" type="person">唯远</name><g ref="#CB15164">顾</g>。以无 <lb ed="X" n="0373a08"/><lb ed="R039" n="0725a05"/>多流佈。未廣津樑。众善人等。每以不及遍睹为恨。友 <lb ed="X" n="0373a09"/><lb ed="R039" n="0725a06"/>人吉川朱君。爰出所获雲栖旧本。发愿重刊。普施大 <lb ed="X" n="0373a10"/><lb ed="R039" n="0725a07"/>众。畅<persName>佛</persName>慧之宏略。开发请之教源。俾苾刍中睹指知 <lb ed="X" n="0373a11"/><lb ed="R039" n="0725a08"/>归。有同棒喝。由是超悟禅旨。洞明心镜。微妙不可思 <lb ed="X" n="0373a12"/><lb ed="R039" n="0725a09"/>议功德。亦不可思议。丞于经首。叙而辨之。以证世之 <lb ed="X" n="0373a13"/><lb ed="R039" n="0725a10"/>受持是经者。</p><p xml:id="pX25p0373a1306" cb:place="inline">乾隆壬寅浴<persName>佛</persName>日沧浪居士孙效曾</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373a14"/> <lb ed="X" n="0373a15"/> <lb ed="X" n="0373a16"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 491-B</cb:mulu><head>No. 491-B</head> <lb ed="X" n="0373a17"/><lb ed="R039" n="0725a12"/><p xml:id="pX25p0373a1701">二乘菩萨学<persName>佛</persName>度生。初则人我之见未除。继则我法 <lb ed="X" n="0373a18"/><lb ed="R039" n="0725a13"/>之执尙在。故空生于般若会上。两以如何应住。叩请 <lb ed="X" n="0373a19"/><lb ed="R039" n="0725a14"/><persName>如来</persName>。<persName>如来</persName>以金刚实智。褈褈指破。决断群疑。使知真 <lb ed="X" n="0373a20"/><lb ed="R039" n="0725a15"/>空本体不涉二边。为入道之初门。实成<persName>佛</persName>之究竟。宗 <lb ed="X" n="0373a21"/><lb ed="R039" n="0725a16"/>门诸祖。曾以此经印心。与楞伽等。至<anchor xml:id="nkr_note_add_0373a2101" n="0373a2101"/><anchor xml:id="beg0373a2101" n="0373a2101"/>于<anchor xml:id="end0373a2101"/>缁白之流。读 <lb ed="X" n="0373a22"/><lb ed="R039" n="0725a17"/>诵此经。著有灵验。不可勝记。盖摩诃般若。为诸经第 <lb ed="X" n="0373a23"/><lb ed="R039" n="0725a18"/>一。而此金刚般若。又为八部中第一。自无著菩萨之 <lb ed="X" n="0373a24"/><lb ed="R039" n="0725b01"/>十八住。天亲菩萨之二十七疑。依偈成解。无异亲承 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0373b" n="0373b"/> <lb ed="X" n="0373b01"/><lb ed="R039" n="0725b02"/><persName>佛</persName>旨。嗣是而後。靑龙大雲智度之类。各有譔述。文词 <lb ed="X" n="0373b02"/><lb ed="R039" n="0725b03"/>灏瀚。有同渊海。其最显者。有唐圭峰大师疏论纂要。 <lb ed="X" n="0373b03"/><lb ed="R039" n="0725b04"/>依文衍義。统会诸家。又得长水大师刊定。重为作记。 <lb ed="X" n="0373b04"/><lb ed="R039" n="0725b05"/>至明雲栖沙门大<g ref="#CB15358">瑸</g>。辙复科会厘为十卷。虽条件繁 <lb ed="X" n="0373b05"/><lb ed="R039" n="0725b06"/>多。观者望洋。而此经微言大義。要称具在。夫儒者之 <lb ed="X" n="0373b06"/><lb ed="R039" n="0725b07"/>学。有十三经註疏。虽後人崇尙宋儒。而郑孔之言。历 <lb ed="X" n="0373b07"/><lb ed="R039" n="0725b08"/>久不废。今此之经。或者类是。历年未久。经版残缺。有 <lb ed="X" n="0373b08"/><lb ed="R039" n="0725b09"/>密雲师。教中龙象。尝欲募刻此经。怀愿未<anchor xml:id="nkr_note_orig_0373001" n="0373001"/>界。今了修 <lb ed="X" n="0373b09"/><lb ed="R039" n="0725b10"/>师廣殖善缘。继续前志。请于居士孙君效曾朱君玉 <lb ed="X" n="0373b10"/><lb ed="R039" n="0725b11"/>擎等。征材集工。不日而成。竣事刻成。问序于余。余唯 <lb ed="X" n="0373b11"/><lb ed="R039" n="0725b12"/>毘耶杜口。摩竭掩室。不二之门。不在语言文字。然末 <lb ed="X" n="0373b12"/><lb ed="R039" n="0725b13"/>法既远。義学尤珍。经之存亡。教将焉繫。况诸君由此 <lb ed="X" n="0373b13"/><lb ed="R039" n="0725b14"/>一经。了悟自心。断疑生信。直使般若现前。是为诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0373b14"/><lb ed="R039" n="0725b15"/>种子。如所教住者。岂直为前三大师功臣而<anchor xml:id="nkr_note_add_0373b1401" n="0373b1401"/><anchor xml:id="beg0373b1401" n="0373b1401"/>已<anchor xml:id="end0373b1401"/>。是经 <lb ed="X" n="0373b15"/><lb ed="R039" n="0725b16"/>凡七译。此则专依秦译。科会之文。各有義门。唯观者 <lb ed="X" n="0373b16"/><lb ed="R039" n="0725b17"/>能自领之。</p><p xml:id="pX25p0373b1605" cb:place="inline">诃泉居士顾光 <lb ed="X" n="0373b17" type="honorific"/><lb ed="R039" n="0725b18"/>大淸乾隆四十七年巧月吉旦</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373b18"/> <lb ed="X" n="0373b19"/> <lb ed="X" n="0373b20"/> <lb ed="X" n="0373b21"/> <lb ed="X" n="0373b22"/> <lb ed="X" n="0373b23"/> <lb ed="X" n="0373b24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0373c" n="0373c"/> <lb ed="X" n="0373c01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚经疏记科会</cb:mulu> <lb ed="X" n="0373c02"/><cb:docNumber>No. 491</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0373c03"/><lb ed="R039" n="0726a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚经疏记科会卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0373c04"/> <lb ed="X" n="0373c05"/><lb ed="R039" n="0726a02"/><byline cb:type="author">唐 圭峰大师 疏</byline> <lb ed="X" n="0373c06"/><lb ed="R039" n="0726a03"/><byline cb:type="author">宋 长水大师 记</byline> <lb ed="X" n="0373c07"/><lb ed="R039" n="0726a04"/><byline cb:type="author">後学<name role="" type="person">雲栖寺</name>沙门大<g ref="#CB15358">瑸</g>科会</byline> <lb ed="X" n="0373c08"/><lb ed="R039" n="0726a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0373c0801">【记】金刚经纂要刊定记幷序</p> <lb ed="X" n="0373c09"/><lb ed="R039" n="0726a06"/><p xml:id="pX25p0373c0901">释氏教金刚经。世所由来尙矣。自秦至今。凡幾百 <lb ed="X" n="0373c10"/><lb ed="R039" n="0726a07"/>载。讽诵无卑高。感应盈简牍。利及幽壤。而达乎神 <lb ed="X" n="0373c11"/><lb ed="R039" n="0726a08"/>明。盖趣大之坦途。破小之宏略也。故補处颂以为 <lb ed="X" n="0373c12"/><lb ed="R039" n="0726a09"/>本。二论释而有贯。诸疏互解。或依或违。圭山大师。 <lb ed="X" n="0373c13"/><lb ed="R039" n="0726a10"/>撮掇精英。黜逐浮伪。命曰纂要。盖取中庸。复申纪 <lb ed="X" n="0373c14"/><lb ed="R039" n="0726a11"/>略。用备传习。石壁师仍贯義意。别为廣录。美则美 <lb ed="X" n="0373c15"/><lb ed="R039" n="0726a12"/>矣。辞或繁长。後学多不便用。今更刊定剪利烦乱。 <lb ed="X" n="0373c16"/><lb ed="R039" n="0726a13"/>俾流而无滞。学而思讲。庶吾道无坠地之患也<anchor xml:id="nkr_note_add_0373c1601" n="0373c1601"/><anchor xml:id="beg0373c1601" n="0373c1601"/>已<anchor xml:id="end0373c1601"/>。</p> <lb ed="X" n="0373c17"/><lb ed="R039" n="0726a14"/><p xml:id="pX25p0373c1701">大宋天圣纪号之明年季冬月甲子日序云。</p> <lb ed="X" n="0373c18"/><lb ed="R039" n="0726a15"/><p xml:id="pX25p0373c1801">【记】金刚经纂要刊定记 长水沙门子璇录。</p> <lb ed="X" n="0373c19"/><lb ed="R039" n="0726a16"/><p xml:id="pX25p0373c1901">△释金刚经纂要疏分三。初标题目。二序宗旨。三 <lb ed="X" n="0373c20"/><lb ed="R039" n="0726a17"/>解本文。初标题目二。初经疏名题。二作者嘉号。</p> <lb ed="X" n="0373c21"/><lb ed="R039" n="0726a18"/><p xml:id="pX25p0373c2101">初经疏名题。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0373c22"/><lb ed="R039" n="0726b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0373c2201">【疏】金刚般若经疏论纂要<note place="inline">幷序</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0373c23"/><lb ed="R039" n="0726b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0373c2301">【记】疏文分三。初标题目。二。初经疏名题。</p> <lb ed="X" n="0373c24"/><lb ed="R039" n="0726b03"/><p xml:id="pX25p0373c2401">【记】金刚般若经疏论纂要者。此题九字。从宽至狭。 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0374a" n="0374a"/> <lb ed="X" n="0374a01"/><lb ed="R039" n="0726b04"/>能所六重。一能所释。谓金刚等五字是所。疏论下 <lb ed="X" n="0374a02"/><lb ed="R039" n="0726b05"/>四字属能。二能所诠。谓经疏属能。金刚等四字是 <lb ed="X" n="0374a03"/><lb ed="R039" n="0726b06"/>所。三能所拣。有二。一简通。谓经通一代时教。般若 <lb ed="X" n="0374a04"/><lb ed="R039" n="0726b07"/>唯局当部。二拣别。般若犹通八部。金刚但属一经。 <lb ed="X" n="0374a05"/><lb ed="R039" n="0726b08"/>五能所喩。金刚是能。般若属所。六能所纂。纂字属 <lb ed="X" n="0374a06"/><lb ed="R039" n="0726b09"/>能。谓疏主也。要字是所。谓正義也。若著幷序二字。 <lb ed="X" n="0374a07"/><lb ed="R039" n="0726b10"/>复加一重。二字是能。上皆所摄。然此七褈。不出教 <lb ed="X" n="0374a08"/><lb ed="R039" n="0726b11"/>行人理。谓经及疏论幷序五字是教。谓能诠能释 <lb ed="X" n="0374a09"/><lb ed="R039" n="0726b12"/>能序也。般若通行。谓观照也。纂字属人。疏主也。金 <lb ed="X" n="0374a10"/><lb ed="R039" n="0726b13"/>刚要字属理。金刚喩实相。即真理。要字是正義。即 <lb ed="X" n="0374a11"/><lb ed="R039" n="0726b14"/>道理。</p> <lb ed="X" n="0374a12"/><lb ed="R039" n="0726b15"/><p xml:id="pX25p0374a1201">【记】既知一题能所去著。须知题内義理浅深。金刚 <lb ed="X" n="0374a13"/><lb ed="R039" n="0726b16"/>有三義。谓坚利明也。般若亦三義。谓实相观照文 <lb ed="X" n="0374a14"/><lb ed="R039" n="0726b17"/>字也。经有三義。谓常贯摄也。疏亦三義。谓疏决布 <lb ed="X" n="0374a15"/><lb ed="R039" n="0726b18"/>也。论者议也。亦三義。谓议理议智议行也。纂要亦 <lb ed="X" n="0374a16"/><lb ed="R039" n="0727a01"/>三義。谓要義要行要文也。</p> <lb ed="X" n="0374a17"/><lb ed="R039" n="0727a02"/><p xml:id="pX25p0374a1701">【记】且金刚三義者。以万物不能壞。能壞于万物。复 <lb ed="X" n="0374a18"/><lb ed="R039" n="0727a03"/>能有照用。可喩三种般若矣。坚喩实相。以其虽经 <lb ed="X" n="0374a19"/><lb ed="R039" n="0727a04"/>多劫。流逬六道。未尝生灭。未尝亏缺。故云坚也。故 <lb ed="X" n="0374a20"/><lb ed="R039" n="0727a05"/>心经云。是诸法空相。不生不灭。不垢不净。不增不 <lb ed="X" n="0374a21"/><lb ed="R039" n="0727a06"/>减等。利喩观照般若。谓此显时。照诸法空。故言利 <lb ed="X" n="0374a22"/><lb ed="R039" n="0727a07"/>也。故心经云。观自在菩萨。行深般若波罗蜜多时。 <lb ed="X" n="0374a23"/><lb ed="R039" n="0727a08"/>照见五蕴皆空。度一切苦厄。乃至云。无智亦无得 <lb ed="X" n="0374a24"/><lb ed="R039" n="0727a09"/>等。明喩文字般若。以文字能诠显彰明实相观照。 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0374b" n="0374b"/> <lb ed="X" n="0374b01"/><lb ed="R039" n="0727a10"/>令显现故。由斯三義似彼金刚。故擧金刚以喩般 <lb ed="X" n="0374b02"/><lb ed="R039" n="0727a11"/>若。然此般若。诸<persName>佛</persName>众生。悉皆有之。由彼在缠。故不 <lb ed="X" n="0374b03"/><lb ed="R039" n="0727a12"/>能利用。苟能闻教解悟。内外熏力。则能断烦恼。出 <lb ed="X" n="0374b04"/><lb ed="R039" n="0727a13"/>生死。理智相冥能起大用。与<persName>佛</persName>无异。其犹金在矿 <lb ed="X" n="0374b05"/><lb ed="R039" n="0727a14"/>中。不能随用。苟能出矿。必能成器断物。故知此慧 <lb ed="X" n="0374b06"/><lb ed="R039" n="0727a15"/>无不有之。故知此慧能建大義。今云般若。盖大慧 <lb ed="X" n="0374b07"/><lb ed="R039" n="0727a16"/>之梵音也。金刚。即般若之正喩也。法喩双彰。故曰 <lb ed="X" n="0374b08"/><lb ed="R039" n="0727a17"/>金刚般若也。</p> <lb ed="X" n="0374b09"/><lb ed="R039" n="0727a18"/><p xml:id="pX25p0374b0901">【记】若准经题具足。合云波罗蜜。即歎慧之功也。唐 <lb ed="X" n="0374b10"/><lb ed="R039" n="0727b01"/>言彼岸到。此犹西域之风。若顺此方。合云到彼岸。 <lb ed="X" n="0374b11"/><lb ed="R039" n="0727b02"/>彼岸者。即是涅槃。为对生死之此。故号涅槃为彼。 <lb ed="X" n="0374b12"/><lb ed="R039" n="0727b03"/>意明般若是到彼岸慧。斯则慧之别相也。然到彼 <lb ed="X" n="0374b13"/><lb ed="R039" n="0727b04"/>岸慧。略有二意。所谓顿渐也。顿者。此慧显时。一刹 <lb ed="X" n="0374b14"/><lb ed="R039" n="0727b05"/>那间。照诸法空。即是到彼岸。故名到彼岸慧。以不 <lb ed="X" n="0374b15"/><lb ed="R039" n="0727b06"/>历多时。乃名为顿。渐者。虽则顿照法空。且习以性 <lb ed="X" n="0374b16"/><lb ed="R039" n="0727b07"/>成。任运计执。所以<g ref="#CB15081">策</g>彼顿悟之慧。观察妄情。损之 <lb ed="X" n="0374b17"/><lb ed="R039" n="0727b08"/>又损之。以至于无为。此则究竟到于彼岸。亦名到 <lb ed="X" n="0374b18"/><lb ed="R039" n="0727b09"/>彼岸慧。以历多时。故名为渐。渐之与顿。迟速虽殊。 <lb ed="X" n="0374b19"/><lb ed="R039" n="0727b10"/>一种得名到彼岸慧。所以具足合云金刚般若波 <lb ed="X" n="0374b20"/><lb ed="R039" n="0727b11"/>罗蜜。今略不言也。</p> <lb ed="X" n="0374b21"/><lb ed="R039" n="0727b12"/><p xml:id="pX25p0374b2101">【记】次明经字具三義者。然准诸家解释。共有多義。 <lb ed="X" n="0374b22"/><lb ed="R039" n="0727b13"/>谓涌泉出生绳墨结鬘之类。若<persName>佛</persName>地论中。唯说二 <lb ed="X" n="0374b23"/><lb ed="R039" n="0727b14"/>義。谓贯也摄也。贯穿所应说義。摄持所化众生。且 <lb ed="X" n="0374b24"/><lb ed="R039" n="0727b15"/><persName>如来</persName>入灭。二千馀年。遗风若存。得闻正法者。斯皆 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0374c" n="0374c"/> <lb ed="X" n="0374c01"/><lb ed="R039" n="0727b16"/>经之贯穿之義也。众生流浪。莫知所从。得<persName>佛</persName>教门。 <lb ed="X" n="0374c02"/><lb ed="R039" n="0727b17"/>咸归正趣者。斯皆经之摄持之義也。具此二義。故 <lb ed="X" n="0374c03"/><lb ed="R039" n="0727b18"/>名为经。今以此二。复加常義。以对三种般若。谓实 <lb ed="X" n="0374c04"/><lb ed="R039" n="0728a01"/>相常。观照贯。文字摄也。然此一经。罗什所译。句偈 <lb ed="X" n="0374c05"/><lb ed="R039" n="0728a02"/>淸润。令人乐闻。至今长幼高卑。盈于寰宇。靡不受 <lb ed="X" n="0374c06"/><lb ed="R039" n="0728a03"/>持此经也。</p> <lb ed="X" n="0374c07"/><lb ed="R039" n="0728a04"/><p xml:id="pX25p0374c0701">【记】疏论纂要者。即此一卷疏文也。疏即靑龙大雲 <lb ed="X" n="0374c08"/><lb ed="R039" n="0728a05"/>资圣尘外等疏。疏谓疏通理趣。抉择義相。布致文 <lb ed="X" n="0374c09"/><lb ed="R039" n="0728a06"/>言也。论即天亲无著。智度金刚仙功德施等论。一 <lb ed="X" n="0374c10"/><lb ed="R039" n="0728a07"/>一论中。任运议于理智行也。问。既有疏论释经。何 <lb ed="X" n="0374c11"/><lb ed="R039" n="0728a08"/>必更制斯疏。答。以纂要故。即是纂他疏论之要義 <lb ed="X" n="0374c12"/><lb ed="R039" n="0728a09"/>而成此疏也。然纂要之设。总有两意。一则上符圣 <lb ed="X" n="0374c13"/><lb ed="R039" n="0728a10"/>旨。二则下协人心。意显诸说有不符圣旨不协人 <lb ed="X" n="0374c14"/><lb ed="R039" n="0728a11"/>心者。且初意者。只如此经。是空无有宗有以法相 <lb ed="X" n="0374c15"/><lb ed="R039" n="0728a12"/>行位廣列而释。此则不符圣旨。失于宗故。故序云。 <lb ed="X" n="0374c16"/><lb ed="R039" n="0728a13"/>或配入名相。著事乖宗。有人闻是空宗。便作一味 <lb ed="X" n="0374c17"/><lb ed="R039" n="0728a14"/>无相道理解释。此亦不符圣旨。以宗虽无相。義乃 <lb ed="X" n="0374c18"/><lb ed="R039" n="0728a15"/>千端。既以一味解释。此则迷于末也。故序云。或但 <lb ed="X" n="0374c19"/><lb ed="R039" n="0728a16"/>云一真。望源迷派。前则乖宗不迷派。此则迷派不 <lb ed="X" n="0374c20"/><lb ed="R039" n="0728a17"/>乖宗。互有得失。俱未圆畅。复有纵于僻见。以之注 <lb ed="X" n="0374c21"/><lb ed="R039" n="0728a18"/>释。宗派俱失。不足评量。故序云。其馀胸谈臆注。不 <lb ed="X" n="0374c22"/><lb ed="R039" n="0728b01"/>足论矣。然其诸说。虽各有舛的。以未兼畅。故皆判 <lb ed="X" n="0374c23"/><lb ed="R039" n="0728b02"/>云不符圣旨也。今制此疏。不添法相。免乖于宗。随 <lb ed="X" n="0374c24"/><lb ed="R039" n="0728b03"/>文释之。不迷于派。離前二过。宛乎得中。此则超然 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0375a" n="0375a"/> <lb ed="X" n="0375a01"/><lb ed="R039" n="0728b04"/>独符圣旨。然今疏内皆用圣言。故序云。故今所述。 <lb ed="X" n="0375a02"/><lb ed="R039" n="0728b05"/>不攻异端。疏是论文。乳非城内。况二菩萨。师補处 <lb ed="X" n="0375a03"/><lb ed="R039" n="0728b06"/>尊。補处<persName>如来</persName>。师释迦<persName>佛</persName>。辗转推本。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>相承。降及 <lb ed="X" n="0375a04"/><lb ed="R039" n="0728b07"/>无著天亲更无异说。故知此疏便是<persName>佛</persName>言。谤此疏 <lb ed="X" n="0375a05"/><lb ed="R039" n="0728b08"/>者。即同谤<persName>佛</persName>也。故序云。且天亲无著。师補处尊。後 <lb ed="X" n="0375a06"/><lb ed="R039" n="0728b09"/>学何疑。或添或弃。次下协人心者。且诸家章疏。在 <lb ed="X" n="0375a07"/><lb ed="R039" n="0728b10"/>理未当。于文且繁致令学人。少敢措意。故转念者 <lb ed="X" n="0375a08"/><lb ed="R039" n="0728b11"/>廣。通会者稀。故序云。致使口讽牛毛。心通麟角。然 <lb ed="X" n="0375a09"/><lb ed="R039" n="0728b12"/>今此疏。撮其枢要。直下消经。经疏相兼。盈五十纸。 <lb ed="X" n="0375a10"/><lb ed="R039" n="0728b13"/>不问缁侣尘俗。可以留心。不唯上中下根。可以学 <lb ed="X" n="0375a11"/><lb ed="R039" n="0728b14"/>习。有斯两意。所以述之。此则前智後悲。自他兼利 <lb ed="X" n="0375a12"/><lb ed="R039" n="0728b15"/>也。故云金刚般若经疏论纂要。</p> <lb ed="X" n="0375a13"/><lb ed="R039" n="0728b16"/><p xml:id="pX25p0375a1301">【记】幷序者。幷谓共。兼。及。也。序者叙也。叙述经疏之 <lb ed="X" n="0375a14"/><lb ed="R039" n="0728b17"/>意故。又序者緖也。谓头緖也。意明此半纸之言。是 <lb ed="X" n="0375a15"/><lb ed="R039" n="0728b18"/>入疏述作之头緖也。</p> <lb ed="X" n="0375a16"/><lb ed="R039" n="0729a01"/><p xml:id="pX25p0375a1601">△二作者嘉号。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375a17"/><lb ed="R039" n="0729a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0375a1701">【疏】京大<name role="" type="person">兴福寺</name>沙门宗密述。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375a18"/><lb ed="R039" n="0729a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0375a1801">【记】二作者嘉号。京者。都也大也。即士庶贵贱都会 <lb ed="X" n="0375a19"/><lb ed="R039" n="0729a04"/>之大处也。然是西京。非谓东北。以有大<name role="" type="person">兴福寺</name>暗 <lb ed="X" n="0375a20"/><lb ed="R039" n="0729a05"/>拣。故不言西也。沙门梵语。此云勤息。即释众之通 <lb ed="X" n="0375a21"/><lb ed="R039" n="0729a06"/>号。谓勤修诸行。息烦恼故。述者。明非制作。符上纂 <lb ed="X" n="0375a22"/><lb ed="R039" n="0729a07"/>要之言。但是叙述先圣之旨。非别制作故也。例如 <lb ed="X" n="0375a23"/><lb ed="R039" n="0729a08"/>夫子云。述而不作。信而好古。窃比于我老彭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375a24"/><lb ed="R039" n="0729a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0375a2401">【疏】长水沙门子璇治定。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0375b" n="0375b"/> <lb ed="X" n="0375b01"/><lb ed="R039" n="0729a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0375b0101">△二序宗旨二。初序赞经旨。二述造疏意。初序赞 <lb ed="X" n="0375b02"/><lb ed="R039" n="0729a11"/>经旨二。初通明起教之缘。二别明说教之意。初通 <lb ed="X" n="0375b03"/><lb ed="R039" n="0729a12"/>明起教之缘二。初明迷真起妄。二明习妄流转。初 <lb ed="X" n="0375b04"/><lb ed="R039" n="0729a13"/>明迷真起妄二。初真空。二妄有。</p><p xml:id="pX25p0375b0413" cb:place="inline">初真空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375b05"/><lb ed="R039" n="0729a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0375b0501">【疏】镜心本净。像色元空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0375b06"/><lb ed="R039" n="0729a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0375b0601">【记】二序宗旨。二。一序赞经旨。二。一通明起教之缘。 <lb ed="X" n="0375b07"/><lb ed="R039" n="0729a16"/>二。一明迷真起妄。二。一真空。</p> <lb ed="X" n="0375b08"/><lb ed="R039" n="0729a17"/><p xml:id="pX25p0375b0801">【记】言镜心等者。以要言之。上句即真性離缘。下句 <lb ed="X" n="0375b09"/><lb ed="R039" n="0729a18"/>即缘无自性。大约如此。若其委明。应先略配。後当 <lb ed="X" n="0375b10"/><lb ed="R039" n="0729b01"/>廣释。</p> <lb ed="X" n="0375b11"/><lb ed="R039" n="0729b02"/><p xml:id="pX25p0375b1101">【记】略配者。此两句中。镜像是喩。心色是法本净元 <lb ed="X" n="0375b12"/><lb ed="R039" n="0729b03"/>空通于法喩。以镜喩于心。以像喩于色。像是镜之 <lb ed="X" n="0375b13"/><lb ed="R039" n="0729b04"/>所现。如色是心之所现。镜虽现像。其像元空。即显 <lb ed="X" n="0375b14"/><lb ed="R039" n="0729b05"/>镜本净也。心虽现色。其色元空。即显心本净也。言 <lb ed="X" n="0375b15"/><lb ed="R039" n="0729b06"/>本净者。即是性净。通因果凡圣故。故花严云。非识 <lb ed="X" n="0375b16"/><lb ed="R039" n="0729b07"/>所能识。亦非心境界。其性本淸净。开示诸群生。此 <lb ed="X" n="0375b17"/><lb ed="R039" n="0729b08"/>略指配也。</p> <lb ed="X" n="0375b18"/><lb ed="R039" n="0729b09"/><p xml:id="pX25p0375b1801">【记】若廣释者。镜即人间所用之镜。然有尘埋不堪 <lb ed="X" n="0375b19"/><lb ed="R039" n="0729b10"/>用者。有虽净而在匣者。有净无尘垢。挂之高台。万 <lb ed="X" n="0375b20"/><lb ed="R039" n="0729b11"/>像斯鉴者。今取後者为喩。</p><p xml:id="pX25p0375b2011" cb:place="inline">〇心者。性相二宗所说 <lb ed="X" n="0375b21"/><lb ed="R039" n="0729b12"/>各异。相宗说者。或以集起为心。唯第八识。集诸种 <lb ed="X" n="0375b22"/><lb ed="R039" n="0729b13"/>子。起现行故。或以缘虑为心。通于八识。俱能缘虑 <lb ed="X" n="0375b23"/><lb ed="R039" n="0729b14"/>自分境故。然此所说。但是有为生灭。非今所喩。性 <lb ed="X" n="0375b24"/><lb ed="R039" n="0729b15"/>宗说者。即<persName>如来</persName>藏。本源自性淸净心也。然今所明。 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0375c" n="0375c"/> <lb ed="X" n="0375c01"/><lb ed="R039" n="0729b16"/>正是此心。以是迷悟根本。凡圣通依。世出世间皆 <lb ed="X" n="0375c02"/><lb ed="R039" n="0729b17"/>不離此。所以起信论中。立为大乘法体。故论云。摩 <lb ed="X" n="0375c03"/><lb ed="R039" n="0729b18"/>诃衍者。一法二義。所言法者。谓众生心。是心则摄 <lb ed="X" n="0375c04"/><lb ed="R039" n="0730a01"/>一切世间出世间法。依于此心。显示摩诃衍義。又 <lb ed="X" n="0375c05"/><lb ed="R039" n="0730a02"/>云。依一心法。有二种门。一者心真如门。二者心生 <lb ed="X" n="0375c06"/><lb ed="R039" n="0730a03"/>灭门。是二种门。皆各总摄一切法。此義云何。以是 <lb ed="X" n="0375c07"/><lb ed="R039" n="0730a04"/>二门。不相離故。以真如门是通相。故摄一切。生灭 <lb ed="X" n="0375c08"/><lb ed="R039" n="0730a05"/>门虽是别相。以是即真如之生灭。亦摄一切。以此 <lb ed="X" n="0375c09"/><lb ed="R039" n="0730a06"/>二门。同依一心为源。则知万法不出此心。又如华 <lb ed="X" n="0375c10"/><lb ed="R039" n="0730a07"/>严是圆极一乘。亦以此心为一真法界之体。故彼 <lb ed="X" n="0375c11"/><lb ed="R039" n="0730a08"/>疏说。统四法界为一真法界。谓寂寥虚旷。冲深包 <lb ed="X" n="0375c12"/><lb ed="R039" n="0730a09"/>博。总赅万有。即是一心。体绝有无。相非生灭。乃至 <lb ed="X" n="0375c13"/><lb ed="R039" n="0730a10"/>云。诸<persName>佛</persName>证此。妙觉圆明。现成菩提。为物开示等。然 <lb ed="X" n="0375c14"/><lb ed="R039" n="0730a11"/>此一心。有性有相。相则凡圣迷悟因果染净等异。 <lb ed="X" n="0375c15"/><lb ed="R039" n="0730a12"/>性则灵灵不昧。了了常知。然此性相。不即不離。以 <lb ed="X" n="0375c16"/><lb ed="R039" n="0730a13"/>相不離性故。只向同处异。性不離相故。只于异处 <lb ed="X" n="0375c17"/><lb ed="R039" n="0730a14"/>同。性不即相故。未始有差别。相不即性故。未尝不 <lb ed="X" n="0375c18"/><lb ed="R039" n="0730a15"/>殊异。盖缘性相一味。所以同异两存。其犹一水波 <lb ed="X" n="0375c19"/><lb ed="R039" n="0730a16"/>湿。性相同异可知。然此灵心。本非一切。能为一切。 <lb ed="X" n="0375c20"/><lb ed="R039" n="0730a17"/>心之名字。亦由此立。今云净者。但约毕竟空義。非 <lb ed="X" n="0375c21"/><lb ed="R039" n="0730a18"/>是拣染名净。以但唯一心。贯通染净。故荷泽云。知 <lb ed="X" n="0375c22"/><lb ed="R039" n="0730b01"/>之一字。众妙之门。一切诸法。依此建立。既为得失 <lb ed="X" n="0375c23"/><lb ed="R039" n="0730b02"/>之秘府。乃是陞降之玄枢。称众妙门。实为至矣。今 <lb ed="X" n="0375c24"/><lb ed="R039" n="0730b03"/>所辨者。即是此心。然前所说相宗二种。乃是此心 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0376a" n="0376a"/> <lb ed="X" n="0376a01"/><lb ed="R039" n="0730b04"/>之内生灭一门。对辨浅深。故须料拣。和会通摄。则 <lb ed="X" n="0376a02"/><lb ed="R039" n="0730b05"/>实无所遗。</p><p xml:id="pX25p0376a0205" cb:place="inline">〇本净者。喩则可知。法中有二意。一则 <lb ed="X" n="0376a03"/><lb ed="R039" n="0730b06"/>此心从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0376a0301" n="0376a0301"/><anchor xml:id="beg0376a0301" n="0376a0301"/>已<anchor xml:id="end0376a0301"/>来。性毕竟空故。二则现为烦恼所缠 <lb ed="X" n="0376a04"/><lb ed="R039" n="0730b07"/>而无染故。此当起信论中真如门也。故大集经云。 <lb ed="X" n="0376a05"/><lb ed="R039" n="0730b08"/>善男子。一切众生。心性本净。心本净故。烦恼诸结 <lb ed="X" n="0376a06"/><lb ed="R039" n="0730b09"/>不能染著。犹如虚空。不可玷汚。心性空性。等无有 <lb ed="X" n="0376a07"/><lb ed="R039" n="0730b10"/>二等。</p><p xml:id="pX25p0376a0703" cb:place="inline">〇像。即镜中所现万象。</p><p xml:id="pX25p0376a0712" cb:place="inline">〇色。即本净之心所 <lb ed="X" n="0376a08"/><lb ed="R039" n="0730b11"/>现诸法。然所现法不出色心。今唯言色而不言心 <lb ed="X" n="0376a09"/><lb ed="R039" n="0730b12"/>者。一为文句窄故。二为影在下故。三为以初摄後 <lb ed="X" n="0376a10"/><lb ed="R039" n="0730b13"/>故。前二可知。後意者。一切诸法。不出五蕴。色之一 <lb ed="X" n="0376a11"/><lb ed="R039" n="0730b14"/>字。贯五之初。今言色者。擧初摄後也。故大般若中。 <lb ed="X" n="0376a12"/><lb ed="R039" n="0730b15"/>每例诸法。皆以色字为初。如云。善现。般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0376a13"/><lb ed="R039" n="0730b16"/>多淸净故。色淸净。色淸净故。一切智智淸净等。由 <lb ed="X" n="0376a14"/><lb ed="R039" n="0730b17"/>是文虽标色。而意兼于心。色心既彰。万法备矣。</p><p xml:id="pX25p0376a1419" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0376a15"/><lb ed="R039" n="0730b18"/>元空者。喩则可知。法中有二意。一即本来是空。论 <lb ed="X" n="0376a16"/><lb ed="R039" n="0731a01"/>云。一切诸法。唯依妄念而有差别。若離心念。则无 <lb ed="X" n="0376a17"/><lb ed="R039" n="0731a02"/>一切境界之相。二即现见空故。色等诸法。本来自 <lb ed="X" n="0376a18"/><lb ed="R039" n="0731a03"/>空。迷人不知。妄执为有。虽然执有。未始不空。故中 <lb ed="X" n="0376a19"/><lb ed="R039" n="0731a04"/>论云。诸法若不空。即无道无果。又云。以有空義故。 <lb ed="X" n="0376a20"/><lb ed="R039" n="0731a05"/>一切法得成。</p><p xml:id="pX25p0376a2006" cb:place="inline">〇然此一句。亦是释疑。恐人闻说心 <lb ed="X" n="0376a21"/><lb ed="R039" n="0731a06"/>性本净。复见论云是心则摄世间法等。便谓本具 <lb ed="X" n="0376a22"/><lb ed="R039" n="0731a07"/>染等。不合言净。故下句释云。像色元空也。意云。色 <lb ed="X" n="0376a23"/><lb ed="R039" n="0731a08"/>等若实。则汚净心。色等既空。凭何汚心。如镜现秽 <lb ed="X" n="0376a24"/><lb ed="R039" n="0731a09"/>像。秽像元空。似有实无。云何染汚。故云镜心本净。 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0376b" n="0376b"/> <lb ed="X" n="0376b01"/><lb ed="R039" n="0731a10"/>像色元空也。无上依经云。淸净有二義。一者自性 <lb ed="X" n="0376b02"/><lb ed="R039" n="0731a11"/>淸净。是其通相。二者離垢淸净。是其别相。宝性论 <lb ed="X" n="0376b03"/><lb ed="R039" n="0731a12"/>中。亦有二義。一自性淸净。谓性净解脱。二離垢淸 <lb ed="X" n="0376b04"/><lb ed="R039" n="0731a13"/>净。谓障尽解脱。魏译唯识论云。心有二种。一者相 <lb ed="X" n="0376b05"/><lb ed="R039" n="0731a14"/>应心。所谓一切烦恼受想行等。二者不相应心。所 <lb ed="X" n="0376b06"/><lb ed="R039" n="0731a15"/>谓第一義谛常住不变自性淸净心也。今所明者。 <lb ed="X" n="0376b07"/><lb ed="R039" n="0731a16"/>即自性淸净及第一義谛心。故云本净。</p><p xml:id="pX25p0376b0716" cb:place="inline">〇复次。两 <lb ed="X" n="0376b08"/><lb ed="R039" n="0731a17"/>句更互释成。以上句释下句。成色空義。以下句释 <lb ed="X" n="0376b09"/><lb ed="R039" n="0731a18"/>上句。成心净義。色若不空。心则不净。心若不净。色 <lb ed="X" n="0376b10"/><lb ed="R039" n="0731b01"/>即不空。由心净故色空。由色空故心净。以色心二 <lb ed="X" n="0376b11"/><lb ed="R039" n="0731b02"/>法。不相離故。当知由心净故。方能现色。如镜净故。 <lb ed="X" n="0376b12"/><lb ed="R039" n="0731b03"/>方能现像。染则不能。又由色空故。不能染心。如像 <lb ed="X" n="0376b13"/><lb ed="R039" n="0731b04"/>空故。不能汚镜。实则汚也。上句下句。法喩对明。反 <lb ed="X" n="0376b14"/><lb ed="R039" n="0731b05"/>覆相成。故云互释。</p> <lb ed="X" n="0376b15"/><lb ed="R039" n="0731b06"/><p xml:id="pX25p0376b1501">△二妄有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0376b16"/><lb ed="R039" n="0731b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0376b1601">【疏】梦识无初。物境成有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0376b17"/><lb ed="R039" n="0731b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0376b1701">【记】疏梦识下。二明妄有。即正当起信论中心生灭 <lb ed="X" n="0376b18"/><lb ed="R039" n="0731b09"/>门。然此亦具法喩。以梦喩识。以梦中所现之物喩 <lb ed="X" n="0376b19"/><lb ed="R039" n="0731b10"/>境。如人睡後作梦。于无物处见物。喩心迷成识。于 <lb ed="X" n="0376b20"/><lb ed="R039" n="0731b11"/>无境处见境。然虽物依梦现。而梦物皆虚。虽境从 <lb ed="X" n="0376b21"/><lb ed="R039" n="0731b12"/>识生。而识境俱妄也。</p> <lb ed="X" n="0376b22"/><lb ed="R039" n="0731b13"/><p xml:id="pX25p0376b2201">【记】梦者。如常人被睡盖所覆。心识昧略。恍惚成梦。 <lb ed="X" n="0376b23"/><lb ed="R039" n="0731b14"/>准切韵中。梦者心乱之貌。亦云<g ref="#CB00895">寐</g>见曰梦。意明心 <lb ed="X" n="0376b24"/><lb ed="R039" n="0731b15"/>识昏乱。见于异事。名之为梦。</p><p xml:id="pX25p0376b2412" cb:place="inline">〇识者。本净一心。忽 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0376c" n="0376c"/> <lb ed="X" n="0376c01"/><lb ed="R039" n="0731b16"/>然不觉。不觉是妄。心性乃真。真妄和合。目之为识。 <lb ed="X" n="0376c02"/><lb ed="R039" n="0731b17"/>即是第八阿赖耶识也。故起信云。依<persName>如来</persName>藏故。有 <lb ed="X" n="0376c03"/><lb ed="R039" n="0731b18"/>生灭心。所谓不生不灭与生灭和合。非一非异。名 <lb ed="X" n="0376c04"/><lb ed="R039" n="0732a01"/>阿赖耶识。</p><p xml:id="pX25p0376c0405" cb:place="inline">〇无初者。初。始也。意明此识无前际故。 <lb ed="X" n="0376c05"/><lb ed="R039" n="0732a02"/>然真心妄识。虽虚实有殊。若究其源。俱无初际。然 <lb ed="X" n="0376c06"/><lb ed="R039" n="0732a03"/>有两意。一则如<persName>佛</persName>顶经说。烦恼菩提。二俱无始。谓 <lb ed="X" n="0376c07"/><lb ed="R039" n="0732a04"/>自有此真心<anchor xml:id="nkr_note_add_0376c0701" n="0376c0701"/><anchor xml:id="beg0376c0701" n="0376c0701"/>已<anchor xml:id="end0376c0701"/>来。便有此妄识。非谓真先妄後。亦 <lb ed="X" n="0376c08"/><lb ed="R039" n="0732a05"/>非妄先真後。若言真先妄後。即应诸<persName>佛</persName>更起无明。 <lb ed="X" n="0376c09"/><lb ed="R039" n="0732a06"/>若言妄先真後。何有无真之妄居然独立。由是故 <lb ed="X" n="0376c10"/><lb ed="R039" n="0732a07"/>知二俱无始。此则梦喩不齐。却似金之与矿。若言 <lb ed="X" n="0376c11"/><lb ed="R039" n="0732a08"/>矿先金後。即合所弃之矿炼之得金。若言金先矿 <lb ed="X" n="0376c12"/><lb ed="R039" n="0732a09"/>後。应可纯净金器重生于矿。由是二物俱无初际。 <lb ed="X" n="0376c13"/><lb ed="R039" n="0732a10"/>于法可知。问。如论云。依<persName>如来</persName>藏故。有生灭心。既言 <lb ed="X" n="0376c14"/><lb ed="R039" n="0732a11"/>依真有妄。则是妄後真先。何得说云二俱无始。答。 <lb ed="X" n="0376c15"/><lb ed="R039" n="0732a12"/>不然。所言依者。明妄无自体。依真而成。显本末之 <lb ed="X" n="0376c16"/><lb ed="R039" n="0732a13"/>義。非先後之義。故起信云。以<persName>如来</persName>藏无前际故。无 <lb ed="X" n="0376c17"/><lb ed="R039" n="0732a14"/>明之相亦无有始。若说三界外更有众生始起者。 <lb ed="X" n="0376c18"/><lb ed="R039" n="0732a15"/>即是外道经说。二者。谓妄体全空。都无生起之踪 <lb ed="X" n="0376c19"/><lb ed="R039" n="0732a16"/>迹。故言妄无始也。故起信云。觉心初起。心无初相。 <lb ed="X" n="0376c20"/><lb ed="R039" n="0732a17"/>即斯義也。若據此意。梦喩正同。以梦生时。无纵迹 <lb ed="X" n="0376c21"/><lb ed="R039" n="0732a18"/>故。有兹两意。故云妄无初也。然上梦矿二喩之中。 <lb ed="X" n="0376c22"/><lb ed="R039" n="0732b01"/>各取少分。共况一识无初之義。方尽其理。梦则喩 <lb ed="X" n="0376c23"/><lb ed="R039" n="0732b02"/>无初法。矿则喩无初时。若单用矿喩。则妄识有实。 <lb ed="X" n="0376c24"/><lb ed="R039" n="0732b03"/>若唯取梦喩。则妄识有始。今既分取相似之处。理 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0377a" n="0377a"/> <lb ed="X" n="0377a01"/><lb ed="R039" n="0732b04"/>极成矣。</p><p xml:id="pX25p0377a0104" cb:place="inline">〇物者。即梦中所现之物也。</p><p xml:id="pX25p0377a0115" cb:place="inline">〇境者。即是 <lb ed="X" n="0377a02"/><lb ed="R039" n="0732b05"/>识中所变我法等境。</p><p xml:id="pX25p0377a0209" cb:place="inline">〇成有者。且如梦中所见自 <lb ed="X" n="0377a03"/><lb ed="R039" n="0732b06"/>他境界。觉来反想。即定是无。正在梦时。决定为有。 <lb ed="X" n="0377a04"/><lb ed="R039" n="0732b07"/>若不然者。何有赞喜谤嗔厌苦欣乐等事耶。故知 <lb ed="X" n="0377a05"/><lb ed="R039" n="0732b08"/>有也。如莊子中说。莊周梦为蝴蝶。都来忘却莊周。 <lb ed="X" n="0377a06"/><lb ed="R039" n="0732b09"/>及乎睡觉梦除。何曾更有蝴蝶。为莊周时。既不羡 <lb ed="X" n="0377a07"/><lb ed="R039" n="0732b10"/>蝴蝶。为蝴蝶时。亦不羡莊周。彼此各行。互不相识。 <lb ed="X" n="0377a08"/><lb ed="R039" n="0732b11"/>然准彼书。意以显生死齐平。今之所引。意明执实 <lb ed="X" n="0377a09"/><lb ed="R039" n="0732b12"/>之義。谓依于妄识。变起我法等相。悟来了达。则诚 <lb ed="X" n="0377a10"/><lb ed="R039" n="0732b13"/>知是空。若正迷时。定执为有。若不然者。何有贪嗔 <lb ed="X" n="0377a11"/><lb ed="R039" n="0732b14"/>爱恶取捨等事耶。故知是有。故成唯识论云。依识 <lb ed="X" n="0377a12"/><lb ed="R039" n="0732b15"/>所变妄见我法。犹如幻梦。幻梦力故。心似种种外 <lb ed="X" n="0377a13"/><lb ed="R039" n="0732b16"/>境相现。缘此执为实有外境。</p><p xml:id="pX25p0377a1312" cb:place="inline">〇然虽梦中见种种 <lb ed="X" n="0377a14"/><lb ed="R039" n="0732b17"/>事。推其根本。唯一梦心。以梦心灭时。梦事皆灭。法 <lb ed="X" n="0377a15"/><lb ed="R039" n="0732b18"/>中亦尔。境虽无量。原其根本。唯一识心。识心灭时。 <lb ed="X" n="0377a16"/><lb ed="R039" n="0733a01"/>境界随灭。故起信论云。一切诸法。唯依妄念而有 <lb ed="X" n="0377a17"/><lb ed="R039" n="0733a02"/>差别。若離心念。即无一切境界之相。则知三界唯 <lb ed="X" n="0377a18"/><lb ed="R039" n="0733a03"/>心。万法唯识。谅不虚哉。由是三界世间一切有漏 <lb ed="X" n="0377a19"/><lb ed="R039" n="0733a04"/>染法。皆从妄识而生。故名此识以为妄本。</p><p xml:id="pX25p0377a1917" cb:place="inline">〇然一 <lb ed="X" n="0377a20"/><lb ed="R039" n="0733a05"/>切有漏染法生起。微著次第。总有两褈一无始根 <lb ed="X" n="0377a21"/><lb ed="R039" n="0733a06"/>本。二辗转枝末。辗转枝末。即後逐妄科中所明。无 <lb ed="X" n="0377a22"/><lb ed="R039" n="0733a07"/>始根本。正当此段。言根本者。即根本无明。言无明 <lb ed="X" n="0377a23"/><lb ed="R039" n="0733a08"/>者。谓无妙觉之明故。以就通相言之。故当此识。然 <lb ed="X" n="0377a24"/><lb ed="R039" n="0733a09"/>根本无明。其有二義。所谓迷真执妄也。迷真者。即 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0377b" n="0377b"/> <lb ed="X" n="0377b01"/><lb ed="R039" n="0733a10"/>真心本不生灭。德相业用。量过尘沙。日用不知。如 <lb ed="X" n="0377b02"/><lb ed="R039" n="0733a11"/>狂如醉。若贫女宅中宝藏。穷子衣内明珠。虽有如 <lb ed="X" n="0377b03"/><lb ed="R039" n="0733a12"/>无。枉受艰苦。故花严云。于第一義不了。名曰无明。 <lb ed="X" n="0377b04"/><lb ed="R039" n="0733a13"/>执妄者。妄即五蕴。色之与心。如幻如化。本无实体。 <lb ed="X" n="0377b05"/><lb ed="R039" n="0733a14"/>众生认此为自身心。计虚为实。故名执妄。故圆觉 <lb ed="X" n="0377b06"/><lb ed="R039" n="0733a15"/>经云。妄认四大为自身相。六尘缘影为自心相。乃 <lb ed="X" n="0377b07"/><lb ed="R039" n="0733a16"/>至结云。由此妄有轮转生死。故名无明。然此二義 <lb ed="X" n="0377b08"/><lb ed="R039" n="0733a17"/>递互相成。擧一则兼。未尝独立。但若执妄。必须迷 <lb ed="X" n="0377b09"/><lb ed="R039" n="0733a18"/>真。但若迷真。必须执妄。譬如有人。迷东必执西。亦 <lb ed="X" n="0377b10"/><lb ed="R039" n="0733b01"/>互相成立。思之可见。</p> <lb ed="X" n="0377b11"/><lb ed="R039" n="0733b02"/><p xml:id="pX25p0377b1101">△二明习妄流转。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0377b12"/><lb ed="R039" n="0733b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0377b1201">【疏】由是惑业袭习。报应纶轮。尘沙劫波。莫之遏绝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0377b13"/><lb ed="R039" n="0733b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0377b1301">【记】疏由是下。二明习妄流转。即当妄法生起第二 <lb ed="X" n="0377b14"/><lb ed="R039" n="0733b05"/>门辗转枝末也。</p><p xml:id="pX25p0377b1407" cb:place="inline">〇由是等者。由。因也。是。此也。因此 <lb ed="X" n="0377b15"/><lb ed="R039" n="0733b06"/>迷真成识。现起世间一切境界。缘此境界。起惑造 <lb ed="X" n="0377b16"/><lb ed="R039" n="0733b07"/>业。受报无穷。</p><p xml:id="pX25p0377b1606" cb:place="inline">〇此中惑业报应四字。但是三道。然 <lb ed="X" n="0377b17"/><lb ed="R039" n="0733b08"/>此三法。诸教之中。有名三障。障圣道故。或名三道。 <lb ed="X" n="0377b18"/><lb ed="R039" n="0733b09"/>引心逦迤至业报故。或名三杂染。以性不淸净故。 <lb ed="X" n="0377b19"/><lb ed="R039" n="0733b10"/>又此三障。更相由藉。由烦恼故起恶业。由恶业因 <lb ed="X" n="0377b20"/><lb ed="R039" n="0733b11"/>缘故得苦果。</p><p xml:id="pX25p0377b2006" cb:place="inline">〇初言惑者。即烦恼也。品类即根本 <lb ed="X" n="0377b21"/><lb ed="R039" n="0733b12"/>及随。根本有六。谓贪嗔痴慢疑恶见。随烦恼有二 <lb ed="X" n="0377b22"/><lb ed="R039" n="0733b13"/>十。谓忿恨覆恼嫉悭。乃至散乱不正知等。若以要 <lb ed="X" n="0377b23"/><lb ed="R039" n="0733b14"/>言之。不出根本中三谓贪嗔痴。即此三种。便能成 <lb ed="X" n="0377b24"/><lb ed="R039" n="0733b15"/>就三界世间。故花严云。由贪嗔痴。发身口意。作诸 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0377c" n="0377c"/> <lb ed="X" n="0377c01"/><lb ed="R039" n="0733b16"/>恶业。无量无边等。此惑因起。由前无明。迷平等理。 <lb ed="X" n="0377c02"/><lb ed="R039" n="0733b17"/>妄认五蕴身心。即此身心。是过患根本。故肇公云。 <lb ed="X" n="0377c03"/><lb ed="R039" n="0733b18"/>约天地为高下。约日月为东西。约身为彼此。约心。 <lb ed="X" n="0377c04"/><lb ed="R039" n="0734a01"/>为是非。老子亦云。吾有大患。为吾有身。及吾无身。 <lb ed="X" n="0377c05"/><lb ed="R039" n="0734a02"/>吾有何患。故知此身是一切过患根本。既执之为 <lb ed="X" n="0377c06"/><lb ed="R039" n="0734a03"/>有。遂分自他。依此身心。起诸烦恼。于一切顺情境 <lb ed="X" n="0377c07"/><lb ed="R039" n="0734a04"/>上。起于贪心。于一切违情境上。起于嗔心。以护自 <lb ed="X" n="0377c08"/><lb ed="R039" n="0734a05"/>身。将为主宰也。于此二中。不知是妄。任运而起。乃 <lb ed="X" n="0377c09"/><lb ed="R039" n="0734a06"/>名为痴。此等烦恼。究其所因。皆从根本无明而有 <lb ed="X" n="0377c10"/><lb ed="R039" n="0734a07"/>也。</p><p xml:id="pX25p0377c1002" cb:place="inline">〇次云业者。然业虽无量。统唯有三。谓善恶不 <lb ed="X" n="0377c11"/><lb ed="R039" n="0734a08"/>动也。由前贪嗔炽盛。发动身口。作诸恶业。即身三 <lb ed="X" n="0377c12"/><lb ed="R039" n="0734a09"/>口四意三等十恶业也。或有稍知因果。贪来生荣 <lb ed="X" n="0377c13"/><lb ed="R039" n="0734a10"/>乐之事。即翻恶为善。持不杀等五八十戒。即善业 <lb ed="X" n="0377c14"/><lb ed="R039" n="0734a11"/>也。或厌下苦粗障。欣上净妙離。修有漏禅定。名不 <lb ed="X" n="0377c15"/><lb ed="R039" n="0734a12"/>动业。然此三种业。虽勝劣不同。皆由迷心所造。俱 <lb ed="X" n="0377c16"/><lb ed="R039" n="0734a13"/>有漏摄。故圆觉经中。结三业云。皆轮迴故。不成圣 <lb ed="X" n="0377c17"/><lb ed="R039" n="0734a14"/>道。由是则知前之三业。皆依烦恼所成也。</p><p xml:id="pX25p0377c1717" cb:place="inline">〇言报 <lb ed="X" n="0377c18"/><lb ed="R039" n="0734a15"/>应者。应即是报。既有业种。蕴在藏识。因缘会时。必 <lb ed="X" n="0377c19"/><lb ed="R039" n="0734a16"/>须受报。涅槃经云。非空非海中。非入山石间。无有 <lb ed="X" n="0377c20"/><lb ed="R039" n="0734a17"/>地方所。脱之不受报。尙书云。天作孽。犹可违。自作 <lb ed="X" n="0377c21"/><lb ed="R039" n="0734a18"/>孽。不可逭。由是有业必有报应。然若推诸业。体相 <lb ed="X" n="0377c22"/><lb ed="R039" n="0734b01"/>都无。及受报时。未尝差错。恶因苦果。善因乐果。如 <lb ed="X" n="0377c23"/><lb ed="R039" n="0734b02"/>影如响。的无差谬。然泛论果报。六道不同。以类收 <lb ed="X" n="0377c24"/><lb ed="R039" n="0734b03"/>之。但唯三种。谓苦乐捨。由前恶业为因。则感三涂 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0378a" n="0378a"/> <lb ed="X" n="0378a01"/><lb ed="R039" n="0734b04"/>苦报。谓地狱饿鬼畜牲也。由前善业为因。即感人 <lb ed="X" n="0378a02"/><lb ed="R039" n="0734b05"/>天乐报。谓四洲六欲也。由前不动业为因。即感上 <lb ed="X" n="0378a03"/><lb ed="R039" n="0734b06"/>界差别之报。即色无色界也。然于三界之中。所受 <lb ed="X" n="0378a04"/><lb ed="R039" n="0734b07"/>苦乐之身。是别业正报。所居勝劣器界。即共业依 <lb ed="X" n="0378a05"/><lb ed="R039" n="0734b08"/>报。正报有生老病死。依报有成住壞空。器界空而 <lb ed="X" n="0378a06"/><lb ed="R039" n="0734b09"/>复成。有情死而还生。无始至今。联绵不绝。迷惑耽 <lb ed="X" n="0378a07"/><lb ed="R039" n="0734b10"/>恋。诚可悲夫。故法花云。三界无安。犹如火宅。由是 <lb ed="X" n="0378a08"/><lb ed="R039" n="0734b11"/>报因业感。业由惑成。惑因无明。无明无始。一念妄 <lb ed="X" n="0378a09"/><lb ed="R039" n="0734b12"/>有也。则知三界六道有情无情。究其所从。皆因梦 <lb ed="X" n="0378a10"/><lb ed="R039" n="0734b13"/>识而有。</p><p xml:id="pX25p0378a1004" cb:place="inline">〇袭习纶轮者。袭谓承袭。即相续義。由惑 <lb ed="X" n="0378a11"/><lb ed="R039" n="0734b14"/>发业。业能招苦。次第相续故。习谓熏习。即相敩義。 <lb ed="X" n="0378a12"/><lb ed="R039" n="0734b15"/>意明惑业念念敩学。念念熏习故。唯识云。由诸业 <lb ed="X" n="0378a13"/><lb ed="R039" n="0734b16"/>习气。二取习气俱。故名为习。然此二義。必互相资。 <lb ed="X" n="0378a14"/><lb ed="R039" n="0734b17"/>谓相续故相敩。相敩故相续。故云袭习。故唯识云。 <lb ed="X" n="0378a15"/><lb ed="R039" n="0734b18"/>前异熟<anchor xml:id="nkr_note_add_0378a1501" n="0378a1501"/><anchor xml:id="beg0378a1501" n="0378a1501"/>已<anchor xml:id="end0378a1501"/>尽。复生馀异熟也。譬如有人。习儒学文。 <lb ed="X" n="0378a16"/><lb ed="R039" n="0735a01"/>由承袭于儒故。方能学习于文。又由学习于文故。 <lb ed="X" n="0378a17"/><lb ed="R039" n="0735a02"/>方能承袭于儒也。相资之義。岂不昭然。纶即纶緖 <lb ed="X" n="0378a18"/><lb ed="R039" n="0735a03"/>也。谓众生业种虽复无边。终不一时受六道报。报 <lb ed="X" n="0378a19"/><lb ed="R039" n="0735a04"/>有次緖。故名纶緖也。然有两意。一如人负债。强者 <lb ed="X" n="0378a20"/><lb ed="R039" n="0735a05"/>先牵故。二如人种物。润者先生故。轮谓轮转。谓生 <lb ed="X" n="0378a21"/><lb ed="R039" n="0735a06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0378a2101" n="0378a2101"/><anchor xml:id="beg0378a2101" n="0378a2101"/>已<anchor xml:id="end0378a2101"/>复死。死<anchor xml:id="nkr_note_add_0378a2102" n="0378a2102"/><anchor xml:id="beg0378a2102" n="0378a2102"/>已<anchor xml:id="end0378a2102"/>还生。生死不停故名轮转。或天上死。 <lb ed="X" n="0378a22"/><lb ed="R039" n="0735a07"/>人间生。人间死。畜牲生等。故无常经云。循环三界 <lb ed="X" n="0378a23"/><lb ed="R039" n="0735a08"/>内。犹如汲井轮。然此二義。亦互相资。由纶緖故轮 <lb ed="X" n="0378a24"/><lb ed="R039" n="0735a09"/>转。由轮转故纶緖也。其犹缲茧抽丝。由彼丝轮。转 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0378b" n="0378b"/> <lb ed="X" n="0378b01"/><lb ed="R039" n="0735a10"/>而不止。故使丝緖。起之不绝。亦由丝緖。起之不绝。 <lb ed="X" n="0378b02"/><lb ed="R039" n="0735a11"/>故使丝轮。转而不止。或可沦子。其義亦通。即没溺 <lb ed="X" n="0378b03"/><lb ed="R039" n="0735a12"/>義也。谓于生死大河。长受没溺。故云沦。涅槃经云。 <lb ed="X" n="0378b04"/><lb ed="R039" n="0735a13"/>若有众生。乐诸有为。造作诸业。是人迷失真常。是 <lb ed="X" n="0378b05"/><lb ed="R039" n="0735a14"/>名暂出还没。疏中且用轮字。如向所说。惑业则言 <lb ed="X" n="0378b06"/><lb ed="R039" n="0735a15"/>其袭习。报应则言其纶轮。然二二对辨。亦互相资。 <lb ed="X" n="0378b07"/><lb ed="R039" n="0735a16"/>谓由惑业袭习。故使报应纶轮。实由报应纶轮。故 <lb ed="X" n="0378b08"/><lb ed="R039" n="0735a17"/>令惑业袭习。斯则乘因感果。依果造因。因果相资。 <lb ed="X" n="0378b09"/><lb ed="R039" n="0735a18"/>以之不绝。此即十二因缘前前为因後後为果之 <lb ed="X" n="0378b10"/><lb ed="R039" n="0735b01"/>義。故唯识颂云。由诸业习气。二取习气俱。前异熟 <lb ed="X" n="0378b11"/><lb ed="R039" n="0735b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0378b1101" n="0378b1101"/><anchor xml:id="beg0378b1101" n="0378b1101"/>已<anchor xml:id="end0378b1101"/>尽。复生馀异熟。</p><p xml:id="pX25p0378b1108" cb:place="inline">〇或曰。如是起惑造业。受报轮 <lb ed="X" n="0378b12"/><lb ed="R039" n="0735b03"/>转。时劫长短耶。故次云。尘沙劫波。莫之遏绝也。尘 <lb ed="X" n="0378b13"/><lb ed="R039" n="0735b04"/>即碎十方世界之微尘。沙即<name role="" type="person">殑伽河</name>中如面之沙。 <lb ed="X" n="0378b14"/><lb ed="R039" n="0735b05"/>谓此河周四十里。沙细如面。劫波者梵音。此云时 <lb ed="X" n="0378b15"/><lb ed="R039" n="0735b06"/>分。大劫小劫。长时短时。延促虽殊。通名时分。莫之 <lb ed="X" n="0378b16"/><lb ed="R039" n="0735b07"/>者。犹不能也。遏绝者。止灭也。意言六道众生。起惑 <lb ed="X" n="0378b17"/><lb ed="R039" n="0735b08"/>造业。受生轮转<anchor xml:id="nkr_note_add_0378b1701" n="0378b1701"/><anchor xml:id="beg0378b1701" n="0378b1701"/>已<anchor xml:id="end0378b1701"/>来。将一沙为一劫波。沙尽而劫 <lb ed="X" n="0378b18"/><lb ed="R039" n="0735b09"/>波不尽。又将一尘为一劫波。尘尽而劫波无尽。尘 <lb ed="X" n="0378b19"/><lb ed="R039" n="0735b10"/>沙有限。劫波无穷。相续至今。不能止之灭之。故云 <lb ed="X" n="0378b20"/><lb ed="R039" n="0735b11"/>莫之遏绝也。</p> <lb ed="X" n="0378b21"/><lb ed="R039" n="0735b12"/><p xml:id="pX25p0378b2101">【记】然此二段。字句虽多。若论实事。不过五字。谓心 <lb ed="X" n="0378b22"/><lb ed="R039" n="0735b13"/>识惑业报。其馀幷是显叙真妄成立轮迴之辞。意 <lb ed="X" n="0378b23"/><lb ed="R039" n="0735b14"/>谓本是一心。不觉成识。起惑造业。生死无穷。是故 <lb ed="X" n="0378b24"/><lb ed="R039" n="0735b15"/><persName>如来</persName>。现身说教。故大科云起教缘也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0378c" n="0378c"/> <lb ed="X" n="0378c01"/><lb ed="R039" n="0735b16"/><p xml:id="pX25p0378c0101">△二别明说教之意二。初叙说阿含之意。二叙说 <lb ed="X" n="0378c02"/><lb ed="R039" n="0735b17"/>般若之意。初叙说阿含之意二。初正叙。二结判。初 <lb ed="X" n="0378c03"/><lb ed="R039" n="0735b18"/>正叙二。初现身。二设教。</p><p xml:id="pX25p0378c0310" cb:place="inline">初现身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378c04"/><lb ed="R039" n="0736a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0378c0401">【疏】故我满净觉者。现相人中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378c05"/><lb ed="R039" n="0736a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0378c0501">【记】疏故我下。二别明说教之意。如法花经云。我以 <lb ed="X" n="0378c06"/><lb ed="R039" n="0736a03"/><persName>佛</persName>眼观。见六道众生。贫穷无福慧。入生死崄道。相 <lb ed="X" n="0378c07"/><lb ed="R039" n="0736a04"/>续苦不断。乃至为是众生故。而起大悲心等。文二。 <lb ed="X" n="0378c08"/><lb ed="R039" n="0736a05"/>一叙说阿含之意。二。一正叙。今初两句。标<persName>佛</persName>现身 <lb ed="X" n="0378c09"/><lb ed="R039" n="0736a06"/>也。</p><p xml:id="pX25p0378c0902" cb:place="inline">〇故者。所以義。我。即指<persName>佛</persName>也。言满净者。拣异分 <lb ed="X" n="0378c10"/><lb ed="R039" n="0736a07"/>净。以<persName>佛</persName>无明永尽。无念之极故。觉即觉悟。者即指 <lb ed="X" n="0378c11"/><lb ed="R039" n="0736a08"/>人。谓<persName>佛</persName>是觉悟之人也。若梵语菩提。此翻为觉。斯 <lb ed="X" n="0378c12"/><lb ed="R039" n="0736a09"/>则约法。梵语<persName>佛陀</persName>。此云觉者。斯则约人。今此辨人。 <lb ed="X" n="0378c13"/><lb ed="R039" n="0736a10"/>故言觉者。亦可满字是总。净觉为别。者字属人。即 <lb ed="X" n="0378c14"/><lb ed="R039" n="0736a11"/>明<persName>如来</persName>是满净满觉之者。拣诸圣人觉净未满。唯 <lb ed="X" n="0378c15"/><lb ed="R039" n="0736a12"/><persName>佛</persName><persName>如来</persName>。三障都尽。三觉俱圆。故号<persName>如来</persName>为满净觉 <lb ed="X" n="0378c16"/><lb ed="R039" n="0736a13"/>者。若以此二。望众生二乘菩萨诸<persName>佛</persName>及本性料拣。 <lb ed="X" n="0378c17"/><lb ed="R039" n="0736a14"/>有两种四句。一者。众生不净。二乘菩萨分净。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0378c18"/><lb ed="R039" n="0736a15"/>满净。本性但净。二者。众生不觉。二乘菩萨分觉。诸 <lb ed="X" n="0378c19"/><lb ed="R039" n="0736a16"/><persName>佛</persName>满觉。本性但觉。今于此二四句中。皆当第三也。</p> <lb ed="X" n="0378c20"/><lb ed="R039" n="0736a17"/><p xml:id="pX25p0378c2001">〇现相者。即化身相也。人中者。即现化之处也。唯 <lb ed="X" n="0378c21"/><lb ed="R039" n="0736a18"/>向人中示相者。天上著乐。无由发心。三涂极苦。正 <lb ed="X" n="0378c22"/><lb ed="R039" n="0736b01"/>当难处。唯于人中。苦乐相兼。对苦必能发心。所以 <lb ed="X" n="0378c23"/><lb ed="R039" n="0736b02"/><persName>佛</persName>出现化。天上如病未发。岂须针艾。三涂似膏肓 <lb ed="X" n="0378c24"/><lb ed="R039" n="0736b03"/>之病。不足医治。人中如小瘵所萦。堪可与药。故<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0379a" n="0379a"/> <lb ed="X" n="0379a01"/><lb ed="R039" n="0736b04"/>出现。然<persName>如来</persName>现相。总有四种。谓他受用报身。大化 <lb ed="X" n="0379a02"/><lb ed="R039" n="0736b05"/>小化随类化身等。今明说此教者。即小化身也。然 <lb ed="X" n="0379a03"/><lb ed="R039" n="0736b06"/>有八相。谓一从<name role="" type="person">兜率天</name>退。二入胎。三住胎。四出胎。 <lb ed="X" n="0379a04"/><lb ed="R039" n="0736b07"/>五出家。<note place="inline">年十九</note>六道成。<note place="inline">年二十五</note>七转法轮。<note place="inline">经五十五年</note>八入 <lb ed="X" n="0379a05"/><lb ed="R039" n="0736b08"/>涅槃。<note place="inline">年八十</note>此论现身。但明成道之相。次明说法。即 <lb ed="X" n="0379a06"/><lb ed="R039" n="0736b09"/>转法轮相。<persName>佛</persName>成道之相。身长丈六。紫磨金容。项佩 <lb ed="X" n="0379a07"/><lb ed="R039" n="0736b10"/>圆光。胸题卍字。三十二相。八十种好。八部拥卫。四 <lb ed="X" n="0379a08"/><lb ed="R039" n="0736b11"/>众钦崇。巍巍峨峨。光映日月。德相繁廣。不可具陈。 <lb ed="X" n="0379a09"/><lb ed="R039" n="0736b12"/>此小化身。其相劣弱。若望受用。即雲泥有殊。故法 <lb ed="X" n="0379a10"/><lb ed="R039" n="0736b13"/>华经说。长者脱珍御服。著敝垢衣。珍御之服。以喩 <lb ed="X" n="0379a11"/><lb ed="R039" n="0736b14"/>受用之身。敝垢之衣。即况紫磨金体。盖以众生垢 <lb ed="X" n="0379a12"/><lb ed="R039" n="0736b15"/>重。不堪见勝妙之身。既不能见。亦无所闻。则于众 <lb ed="X" n="0379a13"/><lb ed="R039" n="0736b16"/>生。都无利益。大悲接物。故现小化。亦如法花经说。 <lb ed="X" n="0379a14"/><lb ed="R039" n="0736b17"/>穷子见父。踞狮子床。宝几承足。富贵殊勝。威德特 <lb ed="X" n="0379a15"/><lb ed="R039" n="0736b18"/>尊。穷子见之。窃作是念。此或是王。或是王等。非我 <lb ed="X" n="0379a16"/><lb ed="R039" n="0737a01"/>佣力得物之处。长者见子。默而识之。乃至云。即脱 <lb ed="X" n="0379a17"/><lb ed="R039" n="0737a02"/>璎珞细软上服严饰之具。更著粗敝垢腻之衣。右 <lb ed="X" n="0379a18"/><lb ed="R039" n="0737a03"/>手执持除粪之器。以此方便。得近穷子。此喩<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0379a19"/><lb ed="R039" n="0737a04"/>隐彼勝身。现于劣相也。</p> <lb ed="X" n="0379a20"/><lb ed="R039" n="0737a05"/><p xml:id="pX25p0379a2001">△二设教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0379a21"/><lb ed="R039" n="0737a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0379a2101">【疏】先说生灭因缘。令悟苦集灭道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0379a22"/><lb ed="R039" n="0737a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0379a2201">【记】疏先说下。正明设教。以此方<persName>佛</persName>事。借以音声。若 <lb ed="X" n="0379a23"/><lb ed="R039" n="0737a08"/>无言教。现相何益。</p><p xml:id="pX25p0379a2308" cb:place="inline">〇教先设小。後方说大。或曰。此 <lb ed="X" n="0379a24"/><lb ed="R039" n="0737a09"/>明般若。何论小乘。答。虽同<persName>佛</persName>言。有深有浅。若不对 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0379b" n="0379b"/> <lb ed="X" n="0379b01"/><lb ed="R039" n="0737a10"/>辩。安知浅深。</p><p xml:id="pX25p0379b0106" cb:place="inline">〇然一代<persName>佛</persName>教不出大乘小乘。乃至 <lb ed="X" n="0379b02"/><lb ed="R039" n="0737a11"/>圆宗亦大乘摄。其所宗者。皆宗因缘。虽则同宗因 <lb ed="X" n="0379b03"/><lb ed="R039" n="0737a12"/>缘。于中浅深有异。小乘即生灭因缘。大乘即无性 <lb ed="X" n="0379b04"/><lb ed="R039" n="0737a13"/>因缘。无性因缘者。如中论云。因缘所生法。我说即 <lb ed="X" n="0379b05"/><lb ed="R039" n="0737a14"/>是空。空即无性義也。今明小乘。故云生灭因缘。生 <lb ed="X" n="0379b06"/><lb ed="R039" n="0737a15"/>灭因缘者。诸法缘会即生。缘離即灭。既生既灭。足 <lb ed="X" n="0379b07"/><lb ed="R039" n="0737a16"/>知无常。然则不无生灭之法。以有法执故也。然<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0379b08"/><lb ed="R039" n="0737a17"/>出世。先说小者。有二对治故。说生灭。对治凡夫外 <lb ed="X" n="0379b09"/><lb ed="R039" n="0737a18"/>道执我。我是主宰義。既言生灭。则知无主。无主无 <lb ed="X" n="0379b10"/><lb ed="R039" n="0737b01"/>宰。则无我也。说因缘。对治外道自然之计。外道所 <lb ed="X" n="0379b11"/><lb ed="R039" n="0737b02"/>执。多执神我有作受故。兼执自然。既言因缘。则非 <lb ed="X" n="0379b12"/><lb ed="R039" n="0737b03"/>神我自然也。为治此二。是故先说生灭因缘。即<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0379b13"/><lb ed="R039" n="0737b04"/>初成道。始从鹿苑。度五俱轮。次度舍利弗目连迦 <lb ed="X" n="0379b14"/><lb ed="R039" n="0737b05"/>葉三兄弟等。于十二年间所说。即诸部阿含等经 <lb ed="X" n="0379b15"/><lb ed="R039" n="0737b06"/>是也。</p><p xml:id="pX25p0379b1503" cb:place="inline">〇令悟等者。<persName>佛</persName>说此法。意令众生悟四真谛 <lb ed="X" n="0379b16"/><lb ed="R039" n="0737b07"/>也。此有两种因果。谓集是世间因。苦是世间果。道 <lb ed="X" n="0379b17"/><lb ed="R039" n="0737b08"/>是出世因。灭是出世果也。苦即三苦八苦。三苦谓 <lb ed="X" n="0379b18"/><lb ed="R039" n="0737b09"/>苦苦壞苦行苦。八苦谓生老病死求不得五阴盛 <lb ed="X" n="0379b19"/><lb ed="R039" n="0737b10"/>爱别離怨憎会。集即业惑。如逐妄中说。灭即有馀 <lb ed="X" n="0379b20"/><lb ed="R039" n="0737b11"/>无馀二种涅槃。入经可见。道即八正道。谓正见正 <lb ed="X" n="0379b21"/><lb ed="R039" n="0737b12"/>思惟正语正业正命正精进正念正定也。谛者诚 <lb ed="X" n="0379b22"/><lb ed="R039" n="0737b13"/>实義。如世间苦集。逼迫和合。事无虚谬。名为实義。 <lb ed="X" n="0379b23"/><lb ed="R039" n="0737b14"/>非谓不生不灭名实。即说苦定苦集定集等。以是 <lb ed="X" n="0379b24"/><lb ed="R039" n="0737b15"/>義故。四皆实也。故遗教经云。日可令冷。月可令热。 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0379c" n="0379c"/> <lb ed="X" n="0379c01"/><lb ed="R039" n="0737b16"/><persName>佛</persName>说苦谛实苦。不可令乐。即如<persName>佛</persName>于鹿苑。为五比 <lb ed="X" n="0379c02"/><lb ed="R039" n="0737b17"/>丘三转四谛法轮之例也。三转者。一示相转。示谓 <lb ed="X" n="0379c03"/><lb ed="R039" n="0737b18"/>显示苦行相等。令其悟解。云此是苦。此是集等。二 <lb ed="X" n="0379c04"/><lb ed="R039" n="0738a01"/>劝修转。劝谓诫劝。令其修断。云此是苦汝须知。此 <lb ed="X" n="0379c05"/><lb ed="R039" n="0738a02"/>是集汝须断等。三作证转。作证谓引<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0501" n="0379c0501"/><anchor xml:id="beg0379c0501" n="0379c0501"/>己<anchor xml:id="end0379c0501"/>所作。令其 <lb ed="X" n="0379c06"/><lb ed="R039" n="0738a03"/>信受。云此是苦我<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0601" n="0379c0601"/><anchor xml:id="beg0379c0601" n="0379c0601"/>已<anchor xml:id="end0379c0601"/>知。此是集我<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0602" n="0379c0602"/><anchor xml:id="beg0379c0602" n="0379c0602"/>已<anchor xml:id="end0379c0602"/>断等。意言我 <lb ed="X" n="0379c07"/><lb ed="R039" n="0738a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0701" n="0379c0701"/><anchor xml:id="beg0379c0701" n="0379c0701"/>已<anchor xml:id="end0379c0701"/>知<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0702" n="0379c0702"/><anchor xml:id="beg0379c0702" n="0379c0702"/>已<anchor xml:id="end0379c0702"/>断<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0703" n="0379c0703"/><anchor xml:id="beg0379c0703" n="0379c0703"/>已<anchor xml:id="end0379c0703"/>修<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0704" n="0379c0704"/><anchor xml:id="beg0379c0704" n="0379c0704"/>已<anchor xml:id="end0379c0704"/>证。汝等敩我。当知当断当修当 <lb ed="X" n="0379c08"/><lb ed="R039" n="0738a05"/>证。如是说<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c0801" n="0379c0801"/><anchor xml:id="beg0379c0801" n="0379c0801"/>已<anchor xml:id="end0379c0801"/>。一类小根之人。如言启悟。厌生死苦 <lb ed="X" n="0379c09"/><lb ed="R039" n="0738a06"/>乐求涅槃。发心进修。作五停心等七种方便。断三 <lb ed="X" n="0379c10"/><lb ed="R039" n="0738a07"/>界四谛下分别粗惑。得初果证。乃至进修。渐断三 <lb ed="X" n="0379c11"/><lb ed="R039" n="0738a08"/>界俱生细惑证馀三果。得阿罗汉。则令世间因亡 <lb ed="X" n="0379c12"/><lb ed="R039" n="0738a09"/>果丧。出世间因生果证。法花云。为求声闻者。说应 <lb ed="X" n="0379c13"/><lb ed="R039" n="0738a10"/>四谛法。度生老病死。究竟涅槃。是故疏云。先说生 <lb ed="X" n="0379c14"/><lb ed="R039" n="0738a11"/>灭因缘。令悟苦集灭道。</p> <lb ed="X" n="0379c15"/><lb ed="R039" n="0738a12"/><p xml:id="pX25p0379c1501">△二结判。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0379c16"/><lb ed="R039" n="0738a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0379c1601">【疏】既除我执。未达法空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0379c17"/><lb ed="R039" n="0738a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0379c1701">【记】疏既除下。二结判。</p><p xml:id="pX25p0379c1709" cb:place="inline">〇我执者。即于五蕴总相。计 <lb ed="X" n="0379c18"/><lb ed="R039" n="0738a15"/>有主宰。名为我执。若一一推求。色等性中。不见我 <lb ed="X" n="0379c19"/><lb ed="R039" n="0738a16"/>体。名为我空。</p><p xml:id="pX25p0379c1906" cb:place="inline">〇若见五蕴之法。实有体性。名为法 <lb ed="X" n="0379c20"/><lb ed="R039" n="0738a17"/>执。若了五蕴。如幻如化。从缘无性。名为法空。</p><p xml:id="pX25p0379c2018" cb:place="inline">〇既 <lb ed="X" n="0379c21"/><lb ed="R039" n="0738a18"/>除者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c2101" n="0379c2101"/><anchor xml:id="beg0379c2101" n="0379c2101"/>已<anchor xml:id="end0379c2101"/>尽也。以小乘人。闻说生灭因缘不执于我。 <lb ed="X" n="0379c22"/><lb ed="R039" n="0738b01"/>故云既除我执。</p><p xml:id="pX25p0379c2207" cb:place="inline">〇未达者。以未闻说无性因缘。犹 <lb ed="X" n="0379c23"/><lb ed="R039" n="0738b02"/>计蕴法为实。故云未达法空。</p><p xml:id="pX25p0379c2312" cb:place="inline">〇若具言之。合云。既 <lb ed="X" n="0379c24"/><lb ed="R039" n="0738b03"/>除我执。<anchor xml:id="nkr_note_add_0379c2401" n="0379c2401"/><anchor xml:id="beg0379c2401" n="0379c2401"/>已<anchor xml:id="end0379c2401"/>达我空。未达法空。未除法执。今则上执 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0380a" n="0380a"/> <lb ed="X" n="0380a01"/><lb ed="R039" n="0738b04"/>下空。文影略故。又除我执。便是<anchor xml:id="nkr_note_add_0380a0101" n="0380a0101"/><anchor xml:id="beg0380a0101" n="0380a0101"/>已<anchor xml:id="end0380a0101"/>达我空。未达法 <lb ed="X" n="0380a02"/><lb ed="R039" n="0738b05"/>空。便是未除法执故也。</p> <lb ed="X" n="0380a03"/><lb ed="R039" n="0738b06"/><p xml:id="pX25p0380a0301">△二叙说般若之意二。初总示大部。二别示今经。 <lb ed="X" n="0380a04"/><lb ed="R039" n="0738b07"/>初总示大部二。初叙教释意。二显瑞彰会。初叙教 <lb ed="X" n="0380a05"/><lb ed="R039" n="0738b08"/>释意二。初叙教。二释意。</p><p xml:id="pX25p0380a0510" cb:place="inline">初叙教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380a06"/><lb ed="R039" n="0738b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0380a0601">【疏】欲尽病根。方谈般若。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380a07"/><lb ed="R039" n="0738b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0380a0701">【记】疏欲尽下。二叙说般若意。二。一总示大部二。一 <lb ed="X" n="0380a08"/><lb ed="R039" n="0738b11"/>叙教释意。</p><p xml:id="pX25p0380a0805" cb:place="inline">〇病根者。喩法执也。如人有病。令人不 <lb ed="X" n="0380a09"/><lb ed="R039" n="0738b12"/>安。如木有根。能生枝葉。意云。二执如病。令诸众生。 <lb ed="X" n="0380a10"/><lb ed="R039" n="0738b13"/>不得安乐。若取法执为病。病即是根。持业释也。若 <lb ed="X" n="0380a11"/><lb ed="R039" n="0738b14"/>取我执为病。是病之根。即依主释。今则病通二执。 <lb ed="X" n="0380a12"/><lb ed="R039" n="0738b15"/>根喩法执。以能所依二体异故。我是能依。法是所 <lb ed="X" n="0380a13"/><lb ed="R039" n="0738b16"/>依。以能从所生。故能非根。根唯局所也。由是凡夫 <lb ed="X" n="0380a14"/><lb ed="R039" n="0738b17"/>有我执。必兼有法执。二乘有法执。不必具我执。又 <lb ed="X" n="0380a15"/><lb ed="R039" n="0738b18"/>二乘无我执。则未必无法执。菩萨无法执。则必无 <lb ed="X" n="0380a16"/><lb ed="R039" n="0739a01"/>我执。如因迷杌。方可见人等。</p><p xml:id="pX25p0380a1612" cb:place="inline">〇般若即慧也。为显 <lb ed="X" n="0380a17"/><lb ed="R039" n="0739a02"/>此法故。遗言成教。教即文字。般若即观照实相二 <lb ed="X" n="0380a18"/><lb ed="R039" n="0739a03"/>般若也。今约<persName>佛</persName>论。故通法教俱名般若也。此中意 <lb ed="X" n="0380a19"/><lb ed="R039" n="0739a04"/>云。<persName>如来</persName>意欲尽众生有执之病根。方谈空宗之般 <lb ed="X" n="0380a20"/><lb ed="R039" n="0739a05"/>若。然大乘教法无量无边。何故此中唯谈般若。谓 <lb ed="X" n="0380a21"/><lb ed="R039" n="0739a06"/>正能破执。大乘初门。二执若除。真性自现。故唯谈 <lb ed="X" n="0380a22"/><lb ed="R039" n="0739a07"/>此。除其病也。故古德云。花严经。如治国之法。养性 <lb ed="X" n="0380a23"/><lb ed="R039" n="0739a08"/>之药。般若教。如定乱之将。治病之药。二经既尔。馀 <lb ed="X" n="0380a24"/><lb ed="R039" n="0739a09"/>可例知。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0380b" n="0380b"/> <lb ed="X" n="0380b01"/><lb ed="R039" n="0739a10"/><p xml:id="pX25p0380b0101">△二释意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380b02"/><lb ed="R039" n="0739a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0380b0201">【疏】心境齐泯。即是真心。垢净双亡。一切淸净。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380b03"/><lb ed="R039" n="0739a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0380b0301">【记】心境等者。然<persName>佛</persName>初说小乘。心境俱有。说大乘法 <lb ed="X" n="0380b04"/><lb ed="R039" n="0739a13"/>相。即境空心有。说般若教。即心境俱空。今正明此 <lb ed="X" n="0380b05"/><lb ed="R039" n="0739a14"/>故云齐泯。心即心心所法境即诸识相分。心通能 <lb ed="X" n="0380b06"/><lb ed="R039" n="0739a15"/>变能缘。境通本质影像。心境等亡。故云齐泯。谓约 <lb ed="X" n="0380b07"/><lb ed="R039" n="0739a16"/>遍计。则都无所有。如绳上蛇。约依他。则缘无自性。 <lb ed="X" n="0380b08"/><lb ed="R039" n="0739a17"/>如麻上绳。由心故境。由境故心。境灭心空。心如境 <lb ed="X" n="0380b09"/><lb ed="R039" n="0739a18"/>谢。然诸法虽多。不出心境。心境既泯。则一切皆泯 <lb ed="X" n="0380b10"/><lb ed="R039" n="0739b01"/>也。心经亦云。无眼耳鼻舌身意。无色声香味触法。 <lb ed="X" n="0380b11"/><lb ed="R039" n="0739b02"/>无眼界。乃至无意识界等。故云齐泯。</p><p xml:id="pX25p0380b1115" cb:place="inline">〇即是真心 <lb ed="X" n="0380b12"/><lb ed="R039" n="0739b03"/>者。显非断灭。恐闻一切诸法泯之皆无。诸法既无。 <lb ed="X" n="0380b13"/><lb ed="R039" n="0739b04"/>应成断灭。故此显云即是真心。然此心。与上心字 <lb ed="X" n="0380b14"/><lb ed="R039" n="0739b05"/>不同。上是缘生妄心。即前梦识也。此是常住真心。 <lb ed="X" n="0380b15"/><lb ed="R039" n="0739b06"/>即前镜心也。为拣别故。故特言真。以一切诸法。皆 <lb ed="X" n="0380b16"/><lb ed="R039" n="0739b07"/>依此心。若離此心。无别有法。故经云。一切世界因 <lb ed="X" n="0380b17"/><lb ed="R039" n="0739b08"/>果微尘。因心成体。心之所现。名曰依他。执之为实。 <lb ed="X" n="0380b18"/><lb ed="R039" n="0739b09"/>乃名遍计。依计既泯。即是圆成。如绳依麻有。蛇托 <lb ed="X" n="0380b19"/><lb ed="R039" n="0739b10"/>绳生。绳蛇既亡。则麻著矣。</p><p xml:id="pX25p0380b1911" cb:place="inline">〇此是疏主出般若之 <lb ed="X" n="0380b20"/><lb ed="R039" n="0739b11"/>密意。若據经文。即但言诸法皆空。不言即是真心。 <lb ed="X" n="0380b21"/><lb ed="R039" n="0739b12"/>故下文云。離一切相。即名诸<persName>佛</persName>。文虽不彰。義实如 <lb ed="X" n="0380b22"/><lb ed="R039" n="0739b13"/>此。若法性宗。即直于诸法空处显出真心。故圆觉 <lb ed="X" n="0380b23"/><lb ed="R039" n="0739b14"/>经云。种种幻化。皆生<persName>如来</persName>圆觉妙心。犹如空花。从 <lb ed="X" n="0380b24"/><lb ed="R039" n="0739b15"/>空而有。乃至云。诸幻尽灭。觉心不动。故云即是真 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0380c" n="0380c"/> <lb ed="X" n="0380c01"/><lb ed="R039" n="0739b16"/>心也。</p><p xml:id="pX25p0380c0103" cb:place="inline">〇垢净双亡者。上言心境。染净<anchor xml:id="nkr_note_add_0380c0101" n="0380c0101"/><anchor xml:id="beg0380c0101" n="0380c0101"/>已<anchor xml:id="end0380c0101"/>含。文未显 <lb ed="X" n="0380c02"/><lb ed="R039" n="0739b17"/>彰。故重明也。意云。非但无诸有漏心境之法。若于 <lb ed="X" n="0380c03"/><lb ed="R039" n="0739b18"/>法中。染净之法。亦复不有。为对治垢染。方彰净法 <lb ed="X" n="0380c04"/><lb ed="R039" n="0740a01"/>之名。所治之垢既亡。能治之净何立。如无悭贪。布 <lb ed="X" n="0380c05"/><lb ed="R039" n="0740a02"/>施亦遣等。则知若理若智若因若果一切行位诸 <lb ed="X" n="0380c06"/><lb ed="R039" n="0740a03"/>对治门。悉皆不有。垢净幷无。故曰双亡。故心经云 <lb ed="X" n="0380c07"/><lb ed="R039" n="0740a04"/>无无明。亦无无明尽等。</p><p xml:id="pX25p0380c0710" cb:place="inline">〇一切淸净者。此净。与上 <lb ed="X" n="0380c08"/><lb ed="R039" n="0740a05"/>净字不同。上即对染之净。此名真空曰净。以声闻 <lb ed="X" n="0380c09"/><lb ed="R039" n="0740a06"/>怖空。故言淸净。淸净即空義也。大般若中。或则云 <lb ed="X" n="0380c10"/><lb ed="R039" n="0740a07"/>空。或言淸净。然万法虽多。不出心境。恐收不尽。又 <lb ed="X" n="0380c11"/><lb ed="R039" n="0740a08"/>约垢净重明。斯则是法皆摄。竟无所遗。故言一切 <lb ed="X" n="0380c12"/><lb ed="R039" n="0740a09"/>也。故大般若云。善现。般若波罗蜜多淸净故。色淸 <lb ed="X" n="0380c13"/><lb ed="R039" n="0740a10"/>净。乃至诸<persName>佛</persName>无上菩提。悉皆淸净。</p><p xml:id="pX25p0380c1314" cb:place="inline">〇又。非谓泯却 <lb ed="X" n="0380c14"/><lb ed="R039" n="0740a11"/>心境显真心了。然後亡垢净显真空。此乃文家成 <lb ed="X" n="0380c15"/><lb ed="R039" n="0740a12"/>隔句对。若欲顺義。应云。心境齐泯。垢净双亡。一切 <lb ed="X" n="0380c16"/><lb ed="R039" n="0740a13"/>淸净。即是真心。理则明矣。谓真心之中。本无心境 <lb ed="X" n="0380c17"/><lb ed="R039" n="0740a14"/>垢净等法。名之为空。非谓无于心法。成于断灭。故 <lb ed="X" n="0380c18"/><lb ed="R039" n="0740a15"/>唯识颂云。初即相无性。次无自然性。後由远離前。 <lb ed="X" n="0380c19"/><lb ed="R039" n="0740a16"/>所执我法性。此诸法勝義。亦即是真如。常如其性 <lb ed="X" n="0380c20"/><lb ed="R039" n="0740a17"/>故。即唯识实性。</p><p xml:id="pX25p0380c2007" cb:place="inline">〇然此与前迷真习妄。正为翻对。 <lb ed="X" n="0380c21"/><lb ed="R039" n="0740a18"/>若无前意。焉起此文。</p> <lb ed="X" n="0380c22"/><lb ed="R039" n="0740b01"/><p xml:id="pX25p0380c2201">△二显瑞彰会二。初显瑞。二彰会。</p><p xml:id="pX25p0380c2214" cb:place="inline">初显瑞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380c23"/><lb ed="R039" n="0740b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0380c2301">【疏】三千瑞焕。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0380c24"/><lb ed="R039" n="0740b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0380c2401">【记】疏三千下。二显瑞彰会。</p><p xml:id="pX25p0380c2411" cb:place="inline">〇三千。即三千大千世 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0381a" n="0381a"/> <lb ed="X" n="0381a01"/><lb ed="R039" n="0740b04"/>界。如下所明。瑞即祥瑞。焕。明也。<persName>佛</persName>说此经之时。放 <lb ed="X" n="0381a02"/><lb ed="R039" n="0740b05"/>大光明。照三千界。靡不焕然。复现种种奇异之事。 <lb ed="X" n="0381a03"/><lb ed="R039" n="0740b06"/>有此祥瑞。故云三千瑞焕。故大般若经第一云。尔 <lb ed="X" n="0381a04"/><lb ed="R039" n="0740b07"/>时<persName>世尊</persName>。于狮子座上。自敷尼师壇。结跏趺坐。入等 <lb ed="X" n="0381a05"/><lb ed="R039" n="0740b08"/>持王三昧。安详而起。一一身分。各放六十百千俱 <lb ed="X" n="0381a06"/><lb ed="R039" n="0740b09"/>胝那庾多光。各照三千大千世界。乃至云。令此世 <lb ed="X" n="0381a07"/><lb ed="R039" n="0740b10"/>界。六种变动。盲者得视。聋者得闻等。又云。其诸天 <lb ed="X" n="0381a08"/><lb ed="R039" n="0740b11"/>人。<persName>佛</persName>神力故。各见于<persName>佛</persName>。正坐其前。咸谓<persName>如来</persName>。独为 <lb ed="X" n="0381a09"/><lb ed="R039" n="0740b12"/>说法。</p> <lb ed="X" n="0381a10"/><lb ed="R039" n="0740b13"/><p xml:id="pX25p0381a1001">△二彰会。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381a11"/><lb ed="R039" n="0740b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0381a1101">【疏】十六会彰。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381a12"/><lb ed="R039" n="0740b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0381a1201">【记】十六会彰者。然般若类有八部。谓大品。小品。放 <lb ed="X" n="0381a13"/><lb ed="R039" n="0740b16"/>光。光赞。道行。勝天王。文殊问。金刚。唐译六百卷。二 <lb ed="X" n="0381a14"/><lb ed="R039" n="0740b17"/>百七十五品。总一十六分。前五无名。後十一分有 <lb ed="X" n="0381a15"/><lb ed="R039" n="0740b18"/>名。前六分品。後十不分品。即初分七十九品。第二 <lb ed="X" n="0381a16"/><lb ed="R039" n="0741a01"/>分八十五品。第三三十一品。第四二十九品。第五 <lb ed="X" n="0381a17"/><lb ed="R039" n="0741a02"/>二十四品。第六勝天王般若分一十七品。第七曼 <lb ed="X" n="0381a18"/><lb ed="R039" n="0741a03"/>殊室利分。第八那伽室利分。第九能断金刚分。第 <lb ed="X" n="0381a19"/><lb ed="R039" n="0741a04"/>十般若理趣分。第十一施波罗蜜多分。十二净戒。 <lb ed="X" n="0381a20"/><lb ed="R039" n="0741a05"/>十三安忍。十四精进。十五静虑。十六般若。即大明 <lb ed="X" n="0381a21"/><lb ed="R039" n="0741a06"/>度无极经四卷同前五分。濡首菩萨无上淸净分 <lb ed="X" n="0381a22"/><lb ed="R039" n="0741a07"/>卫经二卷即第九分。实相般若即第十分。道行小 <lb ed="X" n="0381a23"/><lb ed="R039" n="0741a08"/>品各十卷同第四分。光赞十卷放光三十卷大品 <lb ed="X" n="0381a24"/><lb ed="R039" n="0741a09"/>三十卷皆同第二分。然上诸本。开合大部。文势次 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0381b" n="0381b"/> <lb ed="X" n="0381b01"/><lb ed="R039" n="0741a10"/>緖事理。一一皆同。但廣略之异。唯仁王一本。不在 <lb ed="X" n="0381b02"/><lb ed="R039" n="0741a11"/>八部之中。</p> <lb ed="X" n="0381b03"/><lb ed="R039" n="0741a12"/><p xml:id="pX25p0381b0301">△二别示今经二。初略标指。二廣序赞。</p><p xml:id="pX25p0381b0316" cb:place="inline">初略标指。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b04"/><lb ed="R039" n="0741a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0381b0401">【疏】今之所传。即第九分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b05"/><lb ed="R039" n="0741a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0381b0501">【记】疏今之下。二别示今经。二。初略标指。如文。</p> <lb ed="X" n="0381b06"/><lb ed="R039" n="0741a15"/><p xml:id="pX25p0381b0601">△二廣序赞二。初序歎幽玄。二引文结显。初序歎 <lb ed="X" n="0381b07"/><lb ed="R039" n="0741a16"/>幽玄二。初具序一经诠旨。二结歎四法幽玄。初具 <lb ed="X" n="0381b08"/><lb ed="R039" n="0741a17"/>序一经诠旨三。初正叙。二反显。三顺结。初正叙二。 <lb ed="X" n="0381b09"/><lb ed="R039" n="0741a18"/>初就本经以叙歎。二约二论以叙歎。初就本经以 <lb ed="X" n="0381b10"/><lb ed="R039" n="0741b01"/>叙歎二。初叙诠旨以歎经。二擧慧福以彰相。</p><p xml:id="pX25p0381b1018" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0381b11"/><lb ed="R039" n="0741b02"/>叙诠旨以歎经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b12"/><lb ed="R039" n="0741b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0381b1201">【疏】句偈隐略。旨趣深微。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b13"/><lb ed="R039" n="0741b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0381b1301">【记】二廣序赞。二。一序歎幽玄。二。一具序一经诠旨。 <lb ed="X" n="0381b14"/><lb ed="R039" n="0741b05"/>三。句偈下。一正序。</p><p xml:id="pX25p0381b1408" cb:place="inline">〇句有文句義句。今通此二。偈 <lb ed="X" n="0381b15"/><lb ed="R039" n="0741b06"/>谓积句所成。亦通此二。隐谓潜隐。即现在无文。如 <lb ed="X" n="0381b16"/><lb ed="R039" n="0741b07"/>经中多无所断之疑文及其住名。略谓少也。即现 <lb ed="X" n="0381b17"/><lb ed="R039" n="0741b08"/>虽有文而不廣故。如经中唯有能断之文及有住 <lb ed="X" n="0381b18"/><lb ed="R039" n="0741b09"/>義。</p><p xml:id="pX25p0381b1802" cb:place="inline">〇旨谓意旨。趣谓旨之所归。彻理曰深。难觉曰 <lb ed="X" n="0381b19"/><lb ed="R039" n="0741b10"/>微。难觉有二意。一为文隐略故。義趣难觉。二为彻 <lb ed="X" n="0381b20"/><lb ed="R039" n="0741b11"/>理故。甚深难觉。</p><p xml:id="pX25p0381b2007" cb:place="inline">〇然隐略深微之相。即下所云。</p> <lb ed="X" n="0381b21"/><lb ed="R039" n="0741b12"/><p xml:id="pX25p0381b2101">△二擧慧福以彰相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b22"/><lb ed="R039" n="0741b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0381b2201">【疏】慧彻三空。檀含万行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0381b23"/><lb ed="R039" n="0741b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0381b2301">【记】慧即返流净用。约断执观空得名。般若正翻。云 <lb ed="X" n="0381b24"/><lb ed="R039" n="0741b15"/>慧不云智也。下释题中。廣辩体相。三空者。即我空 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0381c" n="0381c"/> <lb ed="X" n="0381c01"/><lb ed="R039" n="0741b16"/>法空俱空也。如下经云无我相人相等。即我空也。 <lb ed="X" n="0381c02"/><lb ed="R039" n="0741b17"/>我相即是非相等。即法空也。離一切相即名诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0381c03"/><lb ed="R039" n="0741b18"/>是俱空也。二空可知。俱空有三说。一。别观人法。名 <lb ed="X" n="0381c04"/><lb ed="R039" n="0742a01"/>二空。同一刹那。双观人法。曰俱空。二。即二执既遣。 <lb ed="X" n="0381c05"/><lb ed="R039" n="0742a02"/>二空亦遣。名俱空。三。即能所遣时。慧亦无住。即与 <lb ed="X" n="0381c06"/><lb ed="R039" n="0742a03"/>本性相应。此时自无人法二相及非法相等。名俱 <lb ed="X" n="0381c07"/><lb ed="R039" n="0742a04"/>空。彻谓透彻。慧是能彻。三空是所彻。般若照时。透 <lb ed="X" n="0381c08"/><lb ed="R039" n="0742a05"/>过三空之表。即与本源相应。以本心源。非空非有。 <lb ed="X" n="0381c09"/><lb ed="R039" n="0742a06"/>为对人执。方说人空。为对法执方说法空。为对二 <lb ed="X" n="0381c10"/><lb ed="R039" n="0742a07"/>执。方说俱空。即空是能对。执为所对。所对之执既 <lb ed="X" n="0381c11"/><lb ed="R039" n="0742a08"/>遣。能对之空亦除。空执两亡。方契本性。若住空境。 <lb ed="X" n="0381c12"/><lb ed="R039" n="0742a09"/>未曰相应。所以疏中。特言慧彻。由是四加行位菩 <lb ed="X" n="0381c13"/><lb ed="R039" n="0742a10"/>萨。为取空相。不名见道。故唯识偈云。现前立少物。 <lb ed="X" n="0381c14"/><lb ed="R039" n="0742a11"/>谓是唯识性。以有所得故。非真住唯识。今既彻于 <lb ed="X" n="0381c15"/><lb ed="R039" n="0742a12"/>空相。能所兼亡。即同唯识见道颂云。若时于所缘。 <lb ed="X" n="0381c16"/><lb ed="R039" n="0742a13"/>智都无所得。尔时住唯识。離二取相故。</p><p xml:id="pX25p0381c1616" cb:place="inline">〇檀含万 <lb ed="X" n="0381c17"/><lb ed="R039" n="0742a14"/>行者。梵音檀那。此云佈施。含谓含摄。万行即菩萨 <lb ed="X" n="0381c18"/><lb ed="R039" n="0742a15"/>所行之行。不唯于万。今擧大数耳。以佈施含于三 <lb ed="X" n="0381c19"/><lb ed="R039" n="0742a16"/>施。三施该于六度。六度包于万行。以本望末。故曰 <lb ed="X" n="0381c20"/><lb ed="R039" n="0742a17"/>檀含万行也。所以<persName>佛</persName>答修行。唯言佈施。故弥勒颂 <lb ed="X" n="0381c21"/><lb ed="R039" n="0742a18"/>云。檀義摄于六。资生无畏法。此中一二三。是名修 <lb ed="X" n="0381c22"/><lb ed="R039" n="0742b01"/>行住。</p> <lb ed="X" n="0381c23"/><lb ed="R039" n="0742b02"/><p xml:id="pX25p0381c2301">△二约二论以叙歎二。初约无著论显位。二约天 <lb ed="X" n="0381c24"/><lb ed="R039" n="0742b03"/>亲论断疑。</p><p xml:id="pX25p0381c2405" cb:place="inline">初约无著论显位。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0382a" n="0382a"/> <lb ed="X" n="0382a01"/><lb ed="R039" n="0742b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382a0101">【疏】住一十八处。密示阶差。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382a02"/><lb ed="R039" n="0742b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382a0201">【记】住一十八下。约二论以叙歎。</p><p xml:id="pX25p0382a0213" cb:place="inline">〇准无著论中。从 <lb ed="X" n="0382a03"/><lb ed="R039" n="0742b06"/><persName>佛</persName>正说<anchor xml:id="nkr_note_add_0382a0301" n="0382a0301"/><anchor xml:id="beg0382a0301" n="0382a0301"/>已<anchor xml:id="end0382a0301"/>下。乃至经终。分为十八住处。谓第一发 <lb ed="X" n="0382a04"/><lb ed="R039" n="0742b07"/>心住。乃至第十八上求<persName>佛</persName>地住。即是修大乘行人。 <lb ed="X" n="0382a05"/><lb ed="R039" n="0742b08"/>从因至果安住之处。</p><p xml:id="pX25p0382a0509" cb:place="inline">〇密示阶差者。谓隐密示现 <lb ed="X" n="0382a06"/><lb ed="R039" n="0742b09"/>行人修行入位阶降差别之相。以经中都无十八 <lb ed="X" n="0382a07"/><lb ed="R039" n="0742b10"/>住名。含有十八住義。以不显配。故云密示。前後浅 <lb ed="X" n="0382a08"/><lb ed="R039" n="0742b11"/>深不同。故云阶差也。然阶差之相。在下正宗文前 <lb ed="X" n="0382a09"/><lb ed="R039" n="0742b12"/>疏文具明。</p> <lb ed="X" n="0382a10"/><lb ed="R039" n="0742b13"/><p xml:id="pX25p0382a1001">△二约天亲论断疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382a11"/><lb ed="R039" n="0742b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382a1101">【疏】断二十七疑潜通血脉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382a12"/><lb ed="R039" n="0742b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382a1201">【记】断二十七疑者。准天亲论。从<persName>佛</persName>答三问毕便蹑 <lb ed="X" n="0382a13"/><lb ed="R039" n="0742b16"/>迹断疑。乃至经终。二十七段。谓第一求<persName>佛</persName>行施住 <lb ed="X" n="0382a14"/><lb ed="R039" n="0742b17"/>相疑。乃至第二十七入寂如何说法疑。</p><p xml:id="pX25p0382a1416" cb:place="inline">〇潜通血 <lb ed="X" n="0382a15"/><lb ed="R039" n="0742b18"/>脉者。潜谓潜暗。通谓通流。血脉者喩也。以经中多 <lb ed="X" n="0382a16"/><lb ed="R039" n="0743a01"/>分唯有能断之语。而无所断之言。由是文起孤然。 <lb ed="X" n="0382a17"/><lb ed="R039" n="0743a02"/>势意断绝。及寻经旨。皆有所因。文虽不彰。理且连 <lb ed="X" n="0382a18"/><lb ed="R039" n="0743a03"/>贯。以不明显。故曰潜通。其犹人身血脉。外虽不彰。 <lb ed="X" n="0382a19"/><lb ed="R039" n="0743a04"/>内宛流注。约喩显法。故曰潜通血脉也。此意见于 <lb ed="X" n="0382a20"/><lb ed="R039" n="0743a05"/>逐段叙疑之文。</p> <lb ed="X" n="0382a21"/><lb ed="R039" n="0743a06"/><p xml:id="pX25p0382a2101">△二反显。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382a22"/><lb ed="R039" n="0743a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382a2201">【疏】不先遣遣曷。契如如。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382a23"/><lb ed="R039" n="0743a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382a2301">【记】疏不先下。二反显。</p><p xml:id="pX25p0382a2309" cb:place="inline">〇不先遣遣者。即反显慧彻 <lb ed="X" n="0382a24"/><lb ed="R039" n="0743a09"/>三空之義。谓二执为所遣。二空。为能遣。又二空为 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0382b" n="0382b"/> <lb ed="X" n="0382b01"/><lb ed="R039" n="0743a10"/>所遣。俱空为能遣。以俱空遣二空。空病亦空。故云 <lb ed="X" n="0382b02"/><lb ed="R039" n="0743a11"/>遣遣。如圆觉云。应当远離一切幻化虚妄境界。由 <lb ed="X" n="0382b03"/><lb ed="R039" n="0743a12"/>坚执持远離心故。心如幻者。亦复远離。远離为幻。 <lb ed="X" n="0382b04"/><lb ed="R039" n="0743a13"/>亦复远離。離远離幻。亦复远離。</p><p xml:id="pX25p0382b0413" cb:place="inline">〇曷契如如者。曷。 <lb ed="X" n="0382b05"/><lb ed="R039" n="0743a14"/>何也。契。合也。如如者。即上三空之表本源真性也。 <lb ed="X" n="0382b06"/><lb ed="R039" n="0743a15"/>二空破执。执丧空明。空病亦空。方契本源真性也。 <lb ed="X" n="0382b07"/><lb ed="R039" n="0743a16"/>意云。若不先遣遣。即滞有滞空。何能契合真如本 <lb ed="X" n="0382b08"/><lb ed="R039" n="0743a17"/>性。</p><p xml:id="pX25p0382b0802" cb:place="inline">〇然此语势。亦是御注序文。彼云。咸归遣遣之 <lb ed="X" n="0382b09"/><lb ed="R039" n="0743a18"/>旨。尽入如如之妙。</p> <lb ed="X" n="0382b10"/><lb ed="R039" n="0743b01"/><p xml:id="pX25p0382b1001">△三顺结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382b11"/><lb ed="R039" n="0743b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382b1101">【疏】故虽<g ref="#CB15081">策</g>修。始终无相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382b12"/><lb ed="R039" n="0743b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382b1201">【记】疏故虽下。三顺结。</p><p xml:id="pX25p0382b1209" cb:place="inline">〇如经中。度四生即是<g ref="#CB15081">策</g>修。 <lb ed="X" n="0382b13"/><lb ed="R039" n="0743b04"/>无生可度即是无相。行六度即是<g ref="#CB15081">策</g>修。不住相布 <lb ed="X" n="0382b14"/><lb ed="R039" n="0743b05"/>施等即是无相。如是类例。遍于经中。然度生修行。 <lb ed="X" n="0382b15"/><lb ed="R039" n="0743b06"/>合是有相。今以无生可度。无住佈施。无法可说。无 <lb ed="X" n="0382b16"/><lb ed="R039" n="0743b07"/>我修善。故顺经宗无相之義。</p><p xml:id="pX25p0382b1612" cb:place="inline">〇一经前後。无不谈 <lb ed="X" n="0382b17"/><lb ed="R039" n="0743b08"/>此。故曰始终。又因心果心。咸皆如是。斯则正<g ref="#CB15081">策</g>修 <lb ed="X" n="0382b18"/><lb ed="R039" n="0743b09"/>时无相。正无相处<g ref="#CB15081">策</g>修。非谓前後。始终皆尔。</p> <lb ed="X" n="0382b19"/><lb ed="R039" n="0743b10"/><p xml:id="pX25p0382b1901">△二结歎四法幽玄三。初正结歎。二示难了。三彰 <lb ed="X" n="0382b20"/><lb ed="R039" n="0743b11"/>谬解。</p><p xml:id="pX25p0382b2003" cb:place="inline">初正结歎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382b21"/><lb ed="R039" n="0743b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382b2101">【疏】由斯教理皆密。行果俱玄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382b22"/><lb ed="R039" n="0743b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382b2201">【记】疏由斯下。二结歎四法幽玄。三。一正结歎。若據 <lb ed="X" n="0382b23"/><lb ed="R039" n="0743b14"/>前正叙歎中。约教義分能诠所诠。今于所诠之中。 <lb ed="X" n="0382b24"/><lb ed="R039" n="0743b15"/>别开行果。即四法足矣。</p><p xml:id="pX25p0382b2410" cb:place="inline">〇然教密。如前句偈隐略。 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0382c" n="0382c"/> <lb ed="X" n="0382c01"/><lb ed="R039" n="0743b16"/>理密。如前旨趣深微。行果二玄。前文未显。故宜别 <lb ed="X" n="0382c02"/><lb ed="R039" n="0743b17"/>明。</p><p xml:id="pX25p0382c0202" cb:place="inline">〇行玄者。夫菩萨行。不出二种。谓随相行。離相 <lb ed="X" n="0382c03"/><lb ed="R039" n="0743b18"/>行也。随相即同前<g ref="#CB15081">策</g>修。離相即同前无相。玄者妙 <lb ed="X" n="0382c04"/><lb ed="R039" n="0744a01"/>也。若二行抗行。或先或後。不名为玄。二行同时。不 <lb ed="X" n="0382c05"/><lb ed="R039" n="0744a02"/>相妨阂。乃名为玄。若唯随相。即同凡夫。若唯離相。 <lb ed="X" n="0382c06"/><lb ed="R039" n="0744a03"/>即同二乘。二行相资。宛符中道。即观空而万行沸 <lb ed="X" n="0382c07"/><lb ed="R039" n="0744a04"/>腾。涉有而一道淸净。是菩萨行矣。</p><p xml:id="pX25p0382c0714" cb:place="inline">〇果玄者。果即 <lb ed="X" n="0382c08"/><lb ed="R039" n="0744a05"/><persName>佛</persName>果也。此中<persName>佛</persName>果。总有二种。所谓真身应身。应身 <lb ed="X" n="0382c09"/><lb ed="R039" n="0744a06"/>有相。真身无相。玄者。若二身各异。相无相殊。不名 <lb ed="X" n="0382c10"/><lb ed="R039" n="0744a07"/>为玄。以相即无相。无相即相。真应无碍故曰玄也。 <lb ed="X" n="0382c11"/><lb ed="R039" n="0744a08"/>所以经中。若以相观<persName>佛</persName>。则是人行邪道。不以具足 <lb ed="X" n="0382c12"/><lb ed="R039" n="0744a09"/>相发心。则堕断灭。以此真身应身。不一不二。故使 <lb ed="X" n="0382c13"/><lb ed="R039" n="0744a10"/>然也。</p><p xml:id="pX25p0382c1303" cb:place="inline">〇由斯者。因此也。即正指说此一卷经。是密 <lb ed="X" n="0382c14"/><lb ed="R039" n="0744a11"/>是玄也。此则结指前文之所明。标为後说之所以 <lb ed="X" n="0382c15"/><lb ed="R039" n="0744a12"/>也。</p> <lb ed="X" n="0382c16"/><lb ed="R039" n="0744a13"/><p xml:id="pX25p0382c1601">△二示难了。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382c17"/><lb ed="R039" n="0744a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0382c1701">【疏】致使口讽牛毛。心通麟角。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0382c18"/><lb ed="R039" n="0744a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0382c1801">【记】疏致使下。二示难了。</p><p xml:id="pX25p0382c1810" cb:place="inline">〇致。遂也。使。令也。由前四 <lb ed="X" n="0382c19"/><lb ed="R039" n="0744a16"/>法幽玄之故。遂令讽诵甚多而解者极少。口讽。即 <lb ed="X" n="0382c20"/><lb ed="R039" n="0744a17"/>读诵其文也。牛毛。喩其多也。妙解经意。乃名心通。 <lb ed="X" n="0382c21"/><lb ed="R039" n="0744a18"/>麟者瑞兽。君圣则现。角者。麟唯一角。喩悟者少也。 <lb ed="X" n="0382c22"/><lb ed="R039" n="0744b01"/>此有两褈相望以论多少。谓麟比牛而<anchor xml:id="nkr_note_add_0382c2201" n="0382c2201"/><anchor xml:id="beg0382c2201" n="0382c2201"/>已<anchor xml:id="end0382c2201"/>少。角比 <lb ed="X" n="0382c23"/><lb ed="R039" n="0744b02"/>毛而又少。意谓读诵者多中之多。通悟者少中之 <lb ed="X" n="0382c24"/><lb ed="R039" n="0744b03"/>少。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0383a" n="0383a"/> <lb ed="X" n="0383a01"/><lb ed="R039" n="0744b04"/><p xml:id="pX25p0383a0101">△三彰谬解二。初不符圣旨。二正是邪谬。</p> <lb ed="X" n="0383a02"/><lb ed="R039" n="0744b05"/><p xml:id="pX25p0383a0201">【记】疏或配下。三彰谬解。前四句。即但不符圣旨。别 <lb ed="X" n="0383a03"/><lb ed="R039" n="0744b06"/>作意度。不得圆畅。虽非邪僻。亦名谬解。後二句。胸 <lb ed="X" n="0383a04"/><lb ed="R039" n="0744b07"/>谈臆注。正是邪谬。前言心通者少。不通者多。此之 <lb ed="X" n="0383a05"/><lb ed="R039" n="0744b08"/>三类。即是不通之相也。</p> <lb ed="X" n="0383a06"/><lb ed="R039" n="0744b09"/><p xml:id="pX25p0383a0601">△初不符圣旨二。初乖宗。二迷派。</p> <lb ed="X" n="0383a07"/><lb ed="R039" n="0744b10"/><p xml:id="pX25p0383a0701">【记】此前两家。皆先叙因。然後结过。</p> <lb ed="X" n="0383a08"/><lb ed="R039" n="0744b11"/><p xml:id="pX25p0383a0801">△初乖宗二。初叙因。二结过。</p><p xml:id="pX25p0383a0812" cb:place="inline">初叙因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383a09"/><lb ed="R039" n="0744b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383a0901">【疏】或配入名相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383a10"/><lb ed="R039" n="0744b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383a1001">【记】配入名相者。谓有疏。将法相名句。配入其中。</p> <lb ed="X" n="0383a11"/><lb ed="R039" n="0744b14"/><p xml:id="pX25p0383a1101">△二结过。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383a12"/><lb ed="R039" n="0744b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383a1201">【疏】著事乖宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383a13"/><lb ed="R039" n="0744b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383a1301">【记】此则贪著其事。好尙法相也。如下经云。凡夫之 <lb ed="X" n="0383a14"/><lb ed="R039" n="0744b17"/>人。贪著其事。</p><p xml:id="pX25p0383a1406" cb:place="inline">〇乖宗者。以经宗无相真空。既以法 <lb ed="X" n="0383a15"/><lb ed="R039" n="0744b18"/>相解之。寧契经旨。以不顺理。名之为乖。</p> <lb ed="X" n="0383a16"/><lb ed="R039" n="0745a01"/><p xml:id="pX25p0383a1601">△二迷派二。初叙因。二结过。</p><p xml:id="pX25p0383a1612" cb:place="inline">初叙因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383a17"/><lb ed="R039" n="0745a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383a1701">【疏】或但云一真。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383a18"/><lb ed="R039" n="0745a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383a1801">【记】但云一真者。但。犹独也。以闻说此经是空无相 <lb ed="X" n="0383a19"/><lb ed="R039" n="0745a04"/>宗。则首末作離心離境。空无相道理一味消释。故 <lb ed="X" n="0383a20"/><lb ed="R039" n="0745a05"/>云一真。</p> <lb ed="X" n="0383a21"/><lb ed="R039" n="0745a06"/><p xml:id="pX25p0383a2101">△二结过。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383a22"/><lb ed="R039" n="0745a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383a2201">【疏】望源迷派。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383a23"/><lb ed="R039" n="0745a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383a2301">【记】望源迷派者。望。谓瞻望。源。谓水生之处也。迷。谓 <lb ed="X" n="0383a24"/><lb ed="R039" n="0745a09"/>昏迷。派。谓流派。路分曰岐。水分曰派。意云。此经虽 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0383b" n="0383b"/> <lb ed="X" n="0383b01"/><lb ed="R039" n="0745a10"/>宗无相。而文義千差。今虽符大底宗源。而全乖差 <lb ed="X" n="0383b02"/><lb ed="R039" n="0745a11"/>别義理。故云望源迷派<anchor xml:id="nkr_note_add_0383b0201" n="0383b0201"/><anchor xml:id="beg0383b0201" n="0383b0201"/>已<anchor xml:id="end0383b0201"/>。</p><p xml:id="pX25p0383b0211" cb:place="inline">〇斯言乃是晓公起信 <lb ed="X" n="0383b03"/><lb ed="R039" n="0745a12"/>序文。今虽用之。而意异彼。彼则以一心为源。随缘 <lb ed="X" n="0383b04"/><lb ed="R039" n="0745a13"/>生灭为派。此则以经宗为源。義理为派。故不同也。</p> <lb ed="X" n="0383b05"/><lb ed="R039" n="0745a14"/><p xml:id="pX25p0383b0501">△二正是邪谬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383b06"/><lb ed="R039" n="0745a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383b0601">【疏】其馀胸谈臆注。不足论矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383b07"/><lb ed="R039" n="0745a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383b0701">【记】其馀等者。前则各有一长。此乃都来邪僻。前则 <lb ed="X" n="0383b08"/><lb ed="R039" n="0745a17"/>依人依教。此乃率意推胸。率尔疏谬之言。放曰胸 <lb ed="X" n="0383b09"/><lb ed="R039" n="0745a18"/>谈臆注。不堪採览。置之言外。故云不足论矣。</p><p xml:id="pX25p0383b0918" cb:place="inline">〇就 <lb ed="X" n="0383b10"/><lb ed="R039" n="0745b01"/>中此释。字内偏多。疏主云。予久志斯经。遍询诸疏。 <lb ed="X" n="0383b11"/><lb ed="R039" n="0745b02"/>亲见数十本。或假托金刚藏。或云志公。或云傅大 <lb ed="X" n="0383b12"/><lb ed="R039" n="0745b03"/>士。或云达摩。或云五祖。或题自名。皆好纸好墨。装 <lb ed="X" n="0383b13"/><lb ed="R039" n="0745b04"/>饰甚华。其中文義。总不堪採。如释<name role="" type="person">舍卫国</name>。云卫者 <lb ed="X" n="0383b14"/><lb ed="R039" n="0745b05"/>百灵卫护。擧一例诸。首末皆尔。苟有无眼愚人。不 <lb ed="X" n="0383b15"/><lb ed="R039" n="0745b06"/>能甄别。宝为至妙。诚可悲哉。故云胸谈等。</p> <lb ed="X" n="0383b16"/><lb ed="R039" n="0745b07"/><p xml:id="pX25p0383b1601">【记】若将源派。约迷不迷。前後相望。有其四句。一迷 <lb ed="X" n="0383b17"/><lb ed="R039" n="0745b08"/>源不迷派。即配入名相者。二迷派不迷源。即但云 <lb ed="X" n="0383b18"/><lb ed="R039" n="0745b09"/>一真者。三源派俱迷。即胸谈臆注也。四源派俱不 <lb ed="X" n="0383b19"/><lb ed="R039" n="0745b10"/>迷。即不不攻异端。是此疏也。</p> <lb ed="X" n="0383b20"/><lb ed="R039" n="0745b11"/><p xml:id="pX25p0383b2001">△二引文结显。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383b21"/><lb ed="R039" n="0745b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383b2101">【疏】河沙珍宝。三时身命。喩所不及。岂徒然哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383b22"/><lb ed="R039" n="0745b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383b2201">【记】疏河沙下。二引文结显。</p><p xml:id="pX25p0383b2211" cb:place="inline">〇河沙珍宝者。即经云。 <lb ed="X" n="0383b23"/><lb ed="R039" n="0745b14"/>如恒河中所有沙。有如是等恒河。是诸恒河沙。寧 <lb ed="X" n="0383b24"/><lb ed="R039" n="0745b15"/>为多不。乃至此福德。勝前福德。</p><p xml:id="pX25p0383b2413" cb:place="inline">〇三时身命者。即 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0383c" n="0383c"/> <lb ed="X" n="0383c01"/><lb ed="R039" n="0745b16"/>经云。须菩提。若有善男子。善女人。初日分。以恒河 <lb ed="X" n="0383c02"/><lb ed="R039" n="0745b17"/>沙等身命佈施。乃至何况书写受持读诵为人解 <lb ed="X" n="0383c03"/><lb ed="R039" n="0745b18"/>说。</p><p xml:id="pX25p0383c0302" cb:place="inline">〇喩所下。有二意。一即于此内外二财。喩之不 <lb ed="X" n="0383c04"/><lb ed="R039" n="0746a01"/>及。二即如下文云。我念过去无量阿僧祇劫。于然 <lb ed="X" n="0383c05"/><lb ed="R039" n="0746a02"/>灯<persName>佛</persName>前。乃至譬喩所不能及。含兹二意。故云喩所 <lb ed="X" n="0383c06"/><lb ed="R039" n="0746a03"/>不及。</p><p xml:id="pX25p0383c0603" cb:place="inline">〇岂徒然哉者。岂者可也。徒者空也。意云可 <lb ed="X" n="0383c07"/><lb ed="R039" n="0746a04"/>空如此也。意谓此经句偈隐略。旨趣深微。寻波讨 <lb ed="X" n="0383c08"/><lb ed="R039" n="0746a05"/>源。猝难得意。倘悟玄理随分受持。得福德多。不可 <lb ed="X" n="0383c09"/><lb ed="R039" n="0746a06"/>思议。既若如此。非圣智不能造其源。常情之流。岂 <lb ed="X" n="0383c10"/><lb ed="R039" n="0746a07"/>合措意。此文意含两势。一验凡心不晓。二验持者 <lb ed="X" n="0383c11"/><lb ed="R039" n="0746a08"/>福多也。</p> <lb ed="X" n="0383c12"/><lb ed="R039" n="0746a09"/><p xml:id="pX25p0383c1201">△二述造疏意二。初示疏论师承有據。二示名题 <lb ed="X" n="0383c13"/><lb ed="R039" n="0746a10"/>義意在下。初示疏论师承有據二。初示论师承斥 <lb ed="X" n="0383c14"/><lb ed="R039" n="0746a11"/>他添削。二示今述解不攻异端。初示论师承斥他 <lb ed="X" n="0383c15"/><lb ed="R039" n="0746a12"/>添削二。初示论可宗。二斥其违论。</p><p xml:id="pX25p0383c1514" cb:place="inline">初示论可宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383c16"/><lb ed="R039" n="0746a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0383c1601">【疏】且天亲无著。师補处尊。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0383c17"/><lb ed="R039" n="0746a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0383c1701">【记】疏且天亲下。二述造疏意。二。一示疏论师承有 <lb ed="X" n="0383c18"/><lb ed="R039" n="0746a15"/>據。二。一示论师承斥他添削。</p><p xml:id="pX25p0383c1812" cb:place="inline">〇梵语提婆盘豆。此 <lb ed="X" n="0383c19"/><lb ed="R039" n="0746a16"/>云天亲。是地前四加行位菩萨。即无著弟也。</p><p xml:id="pX25p0383c1918" cb:place="inline">〇无 <lb ed="X" n="0383c20"/><lb ed="R039" n="0746a17"/>著。梵语阿僧佉。是初地菩萨。即天亲兄也。</p><p xml:id="pX25p0383c2017" cb:place="inline">〇補处。 <lb ed="X" n="0383c21"/><lb ed="R039" n="0746a18"/>即弥勒菩萨。见在<name role="" type="person">兜率天</name>上。次補<persName>佛</persName>处。号曰当来 <lb ed="X" n="0383c22"/><lb ed="R039" n="0746b01"/>下生弥勒尊<persName>佛</persName>。以二菩萨。依禀弥勒菩萨偈颂。造 <lb ed="X" n="0383c23"/><lb ed="R039" n="0746b02"/>论解经。故云师補处尊。下悬谈廣明。</p> <lb ed="X" n="0383c24"/><lb ed="R039" n="0746b03"/><p xml:id="pX25p0383c2401">△二斥其违论。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0384a" n="0384a"/> <lb ed="X" n="0384a01"/><lb ed="R039" n="0746b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384a0101">【疏】後学何疑。或添或弃。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0384a02"/><lb ed="R039" n="0746b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384a0201">【记】後学下。斥其违论。即无著天亲之後制疏之者 <lb ed="X" n="0384a03"/><lb ed="R039" n="0746b06"/>也。何疑者。责辞也。添。即前云配入名相者。于本论 <lb ed="X" n="0384a04"/><lb ed="R039" n="0746b07"/>外。加以大小乘法相行位故云添。弃。即前云但云 <lb ed="X" n="0384a05"/><lb ed="R039" n="0746b08"/>一真者。弃却两论。别自解释也。</p><p xml:id="pX25p0384a0513" cb:place="inline">〇不知彼人。云我 <lb ed="X" n="0384a06"/><lb ed="R039" n="0746b09"/>勝菩萨。为复不知菩萨所造论耶。若言不是我勝 <lb ed="X" n="0384a07"/><lb ed="R039" n="0746b10"/>菩萨。亦非不知造论。但以志道参玄。忘言取意。截 <lb ed="X" n="0384a08"/><lb ed="R039" n="0746b11"/>径修进。不务枝流。谁有心力。寻于论文者。即应责 <lb ed="X" n="0384a09"/><lb ed="R039" n="0746b12"/>之曰。寻论释经。则推无心力。推胸率意。心力何多。 <lb ed="X" n="0384a10"/><lb ed="R039" n="0746b13"/>且者。约截之辞。以不论所馀。截径而斥。意云。今不 <lb ed="X" n="0384a11"/><lb ed="R039" n="0746b14"/>论你有理无理。且论主是入位上流。复从弥勒所 <lb ed="X" n="0384a12"/><lb ed="R039" n="0746b15"/>受義句。此盖<persName>佛</persName><persName>佛</persName>相传。辗转师授。你之後学。何得 <lb ed="X" n="0384a13"/><lb ed="R039" n="0746b16"/>固违。而自率意耶。一是凡圣愚智悬隔。二是师父 <lb ed="X" n="0384a14"/><lb ed="R039" n="0746b17"/>之言。背智率愚。悖师无礼。如父有所作。子乃故违。 <lb ed="X" n="0384a15"/><lb ed="R039" n="0746b18"/>岂合天道耶。故此引师以斥也。</p> <lb ed="X" n="0384a16"/><lb ed="R039" n="0747a01"/><p xml:id="pX25p0384a1601">△二示今述解不攻异端二。初对非显是。二出其 <lb ed="X" n="0384a17"/><lb ed="R039" n="0747a02"/>因由。</p><p xml:id="pX25p0384a1703" cb:place="inline">初对非显是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0384a18"/><lb ed="R039" n="0747a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384a1801">【疏】故今所述。不攻异端。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0384a19"/><lb ed="R039" n="0747a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384a1901">【记】疏故今下。二明今述解不攻异端。今初两句。对 <lb ed="X" n="0384a20"/><lb ed="R039" n="0747a05"/>非显是。</p><p xml:id="pX25p0384a2004" cb:place="inline">〇故今者。由菩萨辗转相授。所以今之述 <lb ed="X" n="0384a21"/><lb ed="R039" n="0747a06"/>作。不攻异端。攻谓攻击。异谓别异。端即端倪。即显 <lb ed="X" n="0384a22"/><lb ed="R039" n="0747a07"/>诸家却是异端也。故云对非显是。故论语云。攻乎 <lb ed="X" n="0384a23"/><lb ed="R039" n="0747a08"/>异端。斯害也<anchor xml:id="nkr_note_add_0384a2301" n="0384a2301"/><anchor xml:id="beg0384a2301" n="0384a2301"/>已<anchor xml:id="end0384a2301"/>。註云。善道有统。故殊途而同归。异 <lb ed="X" n="0384a24"/><lb ed="R039" n="0747a09"/>端不同归也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0384b" n="0384b"/> <lb ed="X" n="0384b01"/><lb ed="R039" n="0747a10"/><p xml:id="pX25p0384b0101">△二出其因由。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0384b02"/><lb ed="R039" n="0747a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384b0201">【疏】疏是论文。乳非城内。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0384b03"/><lb ed="R039" n="0747a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384b0301">【记】疏是下二句。出其因由。既用本论释经。不攻异 <lb ed="X" n="0384b04"/><lb ed="R039" n="0747a13"/>端明矣。</p><p xml:id="pX25p0384b0404" cb:place="inline">〇乳非下。引经喩。涅槃第十云。复次善男 <lb ed="X" n="0384b05"/><lb ed="R039" n="0747a14"/>子。如牧牛女。为欲卖乳。贪多利故。加二分水。转复 <lb ed="X" n="0384b06"/><lb ed="R039" n="0747a15"/>卖与馀牧牛女。彼牧牛女得<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b0601" n="0384b0601"/><anchor xml:id="beg0384b0601" n="0384b0601"/>已<anchor xml:id="end0384b0601"/>。复加二分水。转卖 <lb ed="X" n="0384b07"/><lb ed="R039" n="0747a16"/>与近城女人。彼女得<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b0701" n="0384b0701"/><anchor xml:id="beg0384b0701" n="0384b0701"/>已<anchor xml:id="end0384b0701"/>。复加二分水。卖与城中女 <lb ed="X" n="0384b08"/><lb ed="R039" n="0747a17"/>人。彼女得<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b0801" n="0384b0801"/><anchor xml:id="beg0384b0801" n="0384b0801"/>已<anchor xml:id="end0384b0801"/>。复加二分水。诣市卖之。时有一人。为 <lb ed="X" n="0384b09"/><lb ed="R039" n="0747a18"/>子纳妇。当须好乳。以待宾客。至市欲买。是卖乳者。 <lb ed="X" n="0384b10"/><lb ed="R039" n="0747b01"/>多索價数。是人答言。汝乳多水。不直尔许之直。今 <lb ed="X" n="0384b11"/><lb ed="R039" n="0747b02"/>我赡待宾客。是故当取。取<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b1101" n="0384b1101"/><anchor xml:id="beg0384b1101" n="0384b1101"/>已<anchor xml:id="end0384b1101"/>还家。煮用作麋。而无 <lb ed="X" n="0384b12"/><lb ed="R039" n="0747b03"/>乳味。然于苦味中。千倍为勝。何以故。乳之为味。诸 <lb ed="X" n="0384b13"/><lb ed="R039" n="0747b04"/>味中最。善男子。我涅槃後正法未灭。馀八十年。尔 <lb ed="X" n="0384b14"/><lb ed="R039" n="0747b05"/>时是经。于<name role="" type="person">阎浮提</name>。当廣流佈。是时当有诸比丘。抄 <lb ed="X" n="0384b15"/><lb ed="R039" n="0747b06"/>略是经。分作多分。抄前著後。抄後著前。前後著中。 <lb ed="X" n="0384b16"/><lb ed="R039" n="0747b07"/>中著前後。杂以世语。错定是经。令多众生。不得正 <lb ed="X" n="0384b17"/><lb ed="R039" n="0747b08"/>见。如彼女人。辗转卖乳。乃至成麋而无乳味。然彼 <lb ed="X" n="0384b18"/><lb ed="R039" n="0747b09"/>经意。以喩涅槃。此借用之。以喩般若。此中城内之 <lb ed="X" n="0384b19"/><lb ed="R039" n="0747b10"/>言。语稍漫通。今取最初新𤚲之乳未加水者以为 <lb ed="X" n="0384b20"/><lb ed="R039" n="0747b11"/>喩也。或曰。此中岂无疏主自语。应同添水乳耶。答。 <lb ed="X" n="0384b21"/><lb ed="R039" n="0747b12"/>不然。虽有自言。但是连合前後。或引文之端。皆从 <lb ed="X" n="0384b22"/><lb ed="R039" n="0747b13"/>本義。而非添也。</p> <lb ed="X" n="0384b23"/><lb ed="R039" n="0747b14"/><p xml:id="pX25p0384b2301">△二示名题義意在下。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0384b24"/><lb ed="R039" n="0747b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384b2401">【疏】纂要名意。及经题目。次下即释。无烦预云。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0384c" n="0384c"/> <lb ed="X" n="0384c01"/><lb ed="R039" n="0747b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384c0101">【记】疏纂要下。二示名题義意在下。诸家至此。皆略 <lb ed="X" n="0384c02"/><lb ed="R039" n="0747b17"/>判经题。今务简削繁。下文委释。</p> <lb ed="X" n="0384c03"/><lb ed="R039" n="0747b18"/><p xml:id="pX25p0384c0301">△三解本文二。初偈文归请。二开章正释。初偈文 <lb ed="X" n="0384c04"/><lb ed="R039" n="0748a01"/>归请二。初归敬三宝。二祈愿利生。</p> <lb ed="X" n="0384c05"/><lb ed="R039" n="0748a02"/><p xml:id="pX25p0384c0501">【记】三解本文。二。初偈文归请。将欲制疏。恐未上符 <lb ed="X" n="0384c06"/><lb ed="R039" n="0748a03"/>下合。故归请也。意云。法花经说。假使满世间。皆如 <lb ed="X" n="0384c07"/><lb ed="R039" n="0748a04"/>舍利弗。尽思共度量。不能测<persName>佛</persName>智。圣智尙难图度。 <lb ed="X" n="0384c08"/><lb ed="R039" n="0748a05"/>凡心岂可测量。由是祈请加护。冀无纰谬。于中前 <lb ed="X" n="0384c09"/><lb ed="R039" n="0748a06"/>三句归敬三宝。後一句祈愿利生。</p> <lb ed="X" n="0384c10"/><lb ed="R039" n="0748a07"/><p xml:id="pX25p0384c1001">△初归敬三宝二。初能归至诚。二正擧三宝。</p><p xml:id="pX25p0384c1018" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0384c11"/><lb ed="R039" n="0748a08"/>能归至诚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0384c12"/><lb ed="R039" n="0748a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0384c1201">【疏】稽首。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0384c13"/><lb ed="R039" n="0748a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0384c1301">【记】初二字。能归至诚。</p><p xml:id="pX25p0384c1309" cb:place="inline">〇稽者稽也。首即头也。尙书 <lb ed="X" n="0384c14"/><lb ed="R039" n="0748a11"/>云稽首拜手。註云。稽首。谓首至地也。拜手。首至手 <lb ed="X" n="0384c15"/><lb ed="R039" n="0748a12"/>也。今则屈头至地羁留少时。表敬之甚也。又礼有 <lb ed="X" n="0384c16"/><lb ed="R039" n="0748a13"/>三种。谓下揖中跪上稽首。今则上礼。表无慢心。</p><p xml:id="pX25p0384c1619" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0384c17"/><lb ed="R039" n="0748a14"/>然能归之人。必具三业。表<persName>佛</persName>有天眼天耳他心知 <lb ed="X" n="0384c18"/><lb ed="R039" n="0748a15"/>故。谓以身业归。表<persName>佛</persName>有天眼见。以口业归。表<persName>佛</persName>有 <lb ed="X" n="0384c19"/><lb ed="R039" n="0748a16"/>天耳闻。以意业归。表<persName>佛</persName>有他心知。又圆满三业善 <lb ed="X" n="0384c20"/><lb ed="R039" n="0748a17"/>故。成就三轮因故。以未归三宝之前。三业悉皆不 <lb ed="X" n="0384c21"/><lb ed="R039" n="0748a18"/>善。今归三宝故。三业皆善也。三轮者。谓神通轮。记 <lb ed="X" n="0384c22"/><lb ed="R039" n="0748b01"/>心轮。教诫轮。因中身业归。果获神通轮。因中口业 <lb ed="X" n="0384c23"/><lb ed="R039" n="0748b02"/>归。果获教诫论。因中意业归。果获记心轮。據此即 <lb ed="X" n="0384c24"/><lb ed="R039" n="0748b03"/>三业是因。三轮是果。三轮之因。依主释也。今言稽 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0385a" n="0385a"/> <lb ed="X" n="0385a01"/><lb ed="R039" n="0748b04"/>首。即当身业。但擧身业。馀者自具。谓称三宝名及 <lb ed="X" n="0385a02"/><lb ed="R039" n="0748b05"/>述所为事。即口业也。心不虔诚。寧肯归礼。即意业 <lb ed="X" n="0385a03"/><lb ed="R039" n="0748b06"/>也。</p> <lb ed="X" n="0385a04"/><lb ed="R039" n="0748b07"/><p xml:id="pX25p0385a0401">△二正擧三宝三。初<persName>佛</persName>宝。二法宝。三僧宝。</p> <lb ed="X" n="0385a05"/><lb ed="R039" n="0748b08"/><p xml:id="pX25p0385a0501">【记】牟尼下。正擧三宝。谓<persName>佛</persName>法僧。为福之田。三皆可 <lb ed="X" n="0385a06"/><lb ed="R039" n="0748b09"/>宝。故云三宝。带数释也。</p><p xml:id="pX25p0385a0610" cb:place="inline">〇然有三种。一住持。即塑 <lb ed="X" n="0385a07"/><lb ed="R039" n="0748b10"/>画等像。<persName>佛</persName>也。三藏教文。法也。五众和合。僧也。遵守 <lb ed="X" n="0385a08"/><lb ed="R039" n="0748b11"/>遗言。任持像法。名曰住持。二别相者。<persName>佛</persName>即三身。法 <lb ed="X" n="0385a09"/><lb ed="R039" n="0748b12"/>即教理行果。僧即二乘菩萨。三同体者。觉照名<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0385a10"/><lb ed="R039" n="0748b13"/>轨持名法。和合为僧。于中复有本性观行融通之 <lb ed="X" n="0385a11"/><lb ed="R039" n="0748b14"/>异。皆一法上说之。故云同体。</p><p xml:id="pX25p0385a1112" cb:place="inline">〇于上三中。今所归 <lb ed="X" n="0385a12"/><lb ed="R039" n="0748b15"/>者。即别相也。</p><p xml:id="pX25p0385a1206" cb:place="inline">〇五教之中。当其始教。以此经属始 <lb ed="X" n="0385a13"/><lb ed="R039" n="0748b16"/>教故。今但取当宗之中。能说般若为<persName>佛</persName>。所说般若 <lb ed="X" n="0385a14"/><lb ed="R039" n="0748b17"/>为法。发起流通者为僧。故非馀教。</p> <lb ed="X" n="0385a15"/><lb ed="R039" n="0748b18"/><p xml:id="pX25p0385a1501">△初<persName>佛</persName>宝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385a16"/><lb ed="R039" n="0749a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385a1601">【疏】牟尼大觉尊。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385a17"/><lb ed="R039" n="0749a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385a1701">【记】牟尼下。<persName>佛</persName>也。</p><p xml:id="pX25p0385a1707" cb:place="inline">〇梵音释迦牟尼。此云能仁寂默。 <lb ed="X" n="0385a18"/><lb ed="R039" n="0749a03"/>能仁故不住涅槃。寂默故不住生死。又寂者现相 <lb ed="X" n="0385a19"/><lb ed="R039" n="0749a04"/>无相。默者示说无说。此则即真之应也。</p><p xml:id="pX25p0385a1916" cb:place="inline">〇大觉者。 <lb ed="X" n="0385a20"/><lb ed="R039" n="0749a05"/>觉即是<persName>佛</persName>。大拣馀圣。馀圣虽觉。未名为大。二乘偏 <lb ed="X" n="0385a21"/><lb ed="R039" n="0749a06"/>觉。菩萨分觉。皆非大也。唯<persName>佛</persName><persName>如来</persName>。一觉永觉。无所 <lb ed="X" n="0385a22"/><lb ed="R039" n="0749a07"/>不觉。如大梦觉。如莲花开。迥超群圣。故独称大。</p><p xml:id="pX25p0385a2219" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0385a23"/><lb ed="R039" n="0749a08"/>尊者。具上九号。为物所尊。下文廣辨。</p> <lb ed="X" n="0385a24"/><lb ed="R039" n="0749a09"/><p xml:id="pX25p0385a2401">△二法宝。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0385b" n="0385b"/> <lb ed="X" n="0385b01"/><lb ed="R039" n="0749a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385b0101">【疏】能开般若三空句。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385b02"/><lb ed="R039" n="0749a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385b0201">【记】能开下。法也。</p><p xml:id="pX25p0385b0207" cb:place="inline">〇于中。能字属<persName>佛</persName>。开字通<persName>佛</persName>及法。 <lb ed="X" n="0385b03"/><lb ed="R039" n="0749a12"/>谓在<persName>佛</persName>为能开。在法为所开。般若三空句五字。唯 <lb ed="X" n="0385b04"/><lb ed="R039" n="0749a13"/>局法也。</p><p xml:id="pX25p0385b0404" cb:place="inline">〇然于此中。具教理行果。般若。果也。以是 <lb ed="X" n="0385b05"/><lb ed="R039" n="0749a14"/>到彼岸慧故。三空。理也。句。即教也。理果合论。行也。 <lb ed="X" n="0385b06"/><lb ed="R039" n="0749a15"/>以慧照理。是菩萨行故。</p> <lb ed="X" n="0385b07"/><lb ed="R039" n="0749a16"/><p xml:id="pX25p0385b0701">△三僧宝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385b08"/><lb ed="R039" n="0749a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385b0801">【疏】发起流通诸上士。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385b09"/><lb ed="R039" n="0749a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385b0901">【记】发起下。僧也。</p><p xml:id="pX25p0385b0907" cb:place="inline">〇发起上士。即须菩提。因兴三问。 <lb ed="X" n="0385b10"/><lb ed="R039" n="0749b01"/>故<persName>佛</persName>说之。</p><p xml:id="pX25p0385b1005" cb:place="inline">〇流通上士。即是弥勒无著天亲也。逦 <lb ed="X" n="0385b11"/><lb ed="R039" n="0749b02"/>迤解释。方始弘传。</p><p xml:id="pX25p0385b1108" cb:place="inline">〇上士者。高上之士也。或曰上 <lb ed="X" n="0385b12"/><lb ed="R039" n="0749b03"/>人。故<name role="" type="person">马鸣</name>菩萨赞无常经归敬偈云。八辈上人能 <lb ed="X" n="0385b13"/><lb ed="R039" n="0749b04"/>離染。或云大士。故大雲疏云。如斯大士皆皈命。斯 <lb ed="X" n="0385b14"/><lb ed="R039" n="0749b05"/>皆通用。故随人称。</p> <lb ed="X" n="0385b15"/><lb ed="R039" n="0749b06"/><p xml:id="pX25p0385b1501">△二祈愿利生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385b16"/><lb ed="R039" n="0749b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385b1601">【疏】冥资所述契群機。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385b17"/><lb ed="R039" n="0749b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385b1701">【记】疏冥资下一句。祈愿利生也。</p><p xml:id="pX25p0385b1713" cb:place="inline">〇冥。暗。资。助也。所 <lb ed="X" n="0385b18"/><lb ed="R039" n="0749b09"/>述。即此疏也。契。合也。群機。即一切众生也。</p><p xml:id="pX25p0385b1817" cb:place="inline">〇然资 <lb ed="X" n="0385b19"/><lb ed="R039" n="0749b10"/>助加护有二种。一即显加。谓现身说法。有所见闻。 <lb ed="X" n="0385b20"/><lb ed="R039" n="0749b11"/>二即冥加。但得智力。无所视听。今于二中。唯求冥 <lb ed="X" n="0385b21"/><lb ed="R039" n="0749b12"/>加也。以制疏释经。唯藉智力。但得冥助。不须见闻。 <lb ed="X" n="0385b22"/><lb ed="R039" n="0749b13"/>以此经云。若以色见声求。是行邪道。为顺此教。故 <lb ed="X" n="0385b23"/><lb ed="R039" n="0749b14"/>不求显。</p><p xml:id="pX25p0385b2304" cb:place="inline">〇然凡所设教。皆契理契機。今不言契理 <lb ed="X" n="0385b24"/><lb ed="R039" n="0749b15"/>者。以疏是论文。<anchor xml:id="nkr_note_add_0385b2401" n="0385b2401"/><anchor xml:id="beg0385b2401" n="0385b2401"/>已<anchor xml:id="end0385b2401"/>契理故。又疏主于二利中。利他 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0385c" n="0385c"/> <lb ed="X" n="0385c01"/><lb ed="R039" n="0749b16"/>偏甚。今唯言契機者。悲增之相也。</p> <lb ed="X" n="0385c02"/><lb ed="R039" n="0749b17"/><p xml:id="pX25p0385c0201">△二开章正释二。初标列章门。二依章正释。</p><p xml:id="pX25p0385c0218" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0385c03"/><lb ed="R039" n="0749b18"/>标列章门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385c04"/><lb ed="R039" n="0750a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385c0401">【疏】将释此经。未入文前。悬叙義门。略开四段。第一辨 <lb ed="X" n="0385c05"/><lb ed="R039" n="0750a02"/>教起因缘。第二明经宗体。第三分别处会。第四释通 <lb ed="X" n="0385c06"/><lb ed="R039" n="0750a03"/>文義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385c07"/><lb ed="R039" n="0750a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385c0701">【记】将释下。二开章正释。既蒙加祐。心通智明。约義 <lb ed="X" n="0385c08"/><lb ed="R039" n="0750a05"/>开章。遂申经旨。文二。初标列章门。</p><p xml:id="pX25p0385c0814" cb:place="inline">〇将。犹欲也。</p><p xml:id="pX25p0385c0819" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0385c09"/><lb ed="R039" n="0750a06"/>此依<name role="" type="person">崇圣寺</name>尘外疏。唯开四门。若准大雲疏中。即 <lb ed="X" n="0385c10"/><lb ed="R039" n="0750a07"/>开六门。一明经意。二明宗旨。三明经体。四辨译时。 <lb ed="X" n="0385c11"/><lb ed="R039" n="0750a08"/>五解题目。六释经文。今虽四门。含六门義。谓此第 <lb ed="X" n="0385c12"/><lb ed="R039" n="0750a09"/>二摄彼二三。第四摄彼五六。其馀单摄。但小异耳。</p> <lb ed="X" n="0385c13"/><lb ed="R039" n="0750a10"/><p xml:id="pX25p0385c1301">△二依章正释四。初辨教起因缘。二明经宗体。三 <lb ed="X" n="0385c14"/><lb ed="R039" n="0750a11"/>分别处会。四释通文義。初辨教起因缘二。初总论 <lb ed="X" n="0385c15"/><lb ed="R039" n="0750a12"/>诸教。二别显此经。初总论诸教二。初通赴機缘。二 <lb ed="X" n="0385c16"/><lb ed="R039" n="0750a13"/>克就<persName>佛</persName>意。</p><p xml:id="pX25p0385c1605" cb:place="inline">初通赴機缘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385c17"/><lb ed="R039" n="0750a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0385c1701">【疏】初中二。初总论诸教。谓酬因酬请显理度生也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0385c18"/><lb ed="R039" n="0750a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0385c1801">【记】二依章正释。二。初总论诸教。如多药共治一病。 <lb ed="X" n="0385c19"/><lb ed="R039" n="0750a16"/>二别显。则如一一药各有功能也。初中二。初通赴 <lb ed="X" n="0385c20"/><lb ed="R039" n="0750a17"/>機缘。</p><p xml:id="pX25p0385c2003" cb:place="inline">〇酬因者。酬谓酬报。因谓因地。以<persName>佛</persName>于因地 <lb ed="X" n="0385c21"/><lb ed="R039" n="0750a18"/>初发心时。希求无上正等菩提。遂启四弘誓愿。烦 <lb ed="X" n="0385c22"/><lb ed="R039" n="0750b01"/>恼无边誓愿断。法门无边誓愿学。众生无边誓愿 <lb ed="X" n="0385c23"/><lb ed="R039" n="0750b02"/>度。<persName>佛</persName>道无上誓愿成。于此四中。三愿皆毕。唯一未 <lb ed="X" n="0385c24"/><lb ed="R039" n="0750b03"/>圆。誓度众生。众生宛在。今虽证果。不捨因门。现身 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0386a" n="0386a"/> <lb ed="X" n="0386a01"/><lb ed="R039" n="0750b04"/>说法。济渡群品。以报先愿。故曰酬因。故法花云。我 <lb ed="X" n="0386a02"/><lb ed="R039" n="0750b05"/>本立誓愿。欲令一切众。如我等无异。如我昔所愿。 <lb ed="X" n="0386a03"/><lb ed="R039" n="0750b06"/>今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0386a0301" n="0386a0301"/><anchor xml:id="beg0386a0301" n="0386a0301"/>已<anchor xml:id="end0386a0301"/>满足。化一切众生。皆令入<persName>佛</persName>道。</p><p xml:id="pX25p0386a0316" cb:place="inline">〇酬请者。 <lb ed="X" n="0386a04"/><lb ed="R039" n="0750b07"/><persName>佛</persName>初成道。梵王帝释等。请转法轮。故法花云。尔时 <lb ed="X" n="0386a05"/><lb ed="R039" n="0750b08"/>诸梵王。及诸天帝释。护世四天王。及大自在天。幷 <lb ed="X" n="0386a06"/><lb ed="R039" n="0750b09"/>馀诸天众。眷属百千万。恭敬合掌礼。请我转法轮。 <lb ed="X" n="0386a07"/><lb ed="R039" n="0750b10"/><persName>如来</persName>默然受请。既受其请。故始于鹿苑。终至鹤林 <lb ed="X" n="0386a08"/><lb ed="R039" n="0750b11"/>四十九年。说诸经教。救度众生。故法花云。即于波 <lb ed="X" n="0386a09"/><lb ed="R039" n="0750b12"/>罗奈。转四谛法轮等也。</p><p xml:id="pX25p0386a0910" cb:place="inline">〇显理度生者。此二相从 <lb ed="X" n="0386a10"/><lb ed="R039" n="0750b13"/>合说。然有通别。通则<persName>佛</persName>以一音演说法。众生随类 <lb ed="X" n="0386a11"/><lb ed="R039" n="0750b14"/>各得解。别则说四谛法。显生空理。度凡夫外道。说 <lb ed="X" n="0386a12"/><lb ed="R039" n="0750b15"/>六波罗蜜。显二空理。度不定性二乘。及利根凡夫。 <lb ed="X" n="0386a13"/><lb ed="R039" n="0750b16"/>令入大乘道。说一乘法。显法界理。度定性不定性 <lb ed="X" n="0386a14"/><lb ed="R039" n="0750b17"/>二乘。及地住菩萨。幷上上利根凡夫。令入一乘究 <lb ed="X" n="0386a15"/><lb ed="R039" n="0750b18"/>竟<persName>佛</persName>道。</p> <lb ed="X" n="0386a16"/><lb ed="R039" n="0751a01"/><p xml:id="pX25p0386a1601">△二克就<persName>佛</persName>意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386a17"/><lb ed="R039" n="0751a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386a1701">【疏】若據<persName>佛</persName>本意。则唯为一大事因缘故。出现于世。欲 <lb ed="X" n="0386a18"/><lb ed="R039" n="0751a03"/>令众生开<persName>佛</persName>知见等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386a19"/><lb ed="R039" n="0751a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386a1901">【记】若據下。二克就<persName>佛</persName>意。</p><p xml:id="pX25p0386a1910" cb:place="inline">〇唯为一大事等者。法花 <lb ed="X" n="0386a20"/><lb ed="R039" n="0751a05"/>经具云。诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。唯为一大事因缘故。出现于世。 <lb ed="X" n="0386a21"/><lb ed="R039" n="0751a06"/>舍利弗。云何名诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>唯为一大事因缘故出 <lb ed="X" n="0386a22"/><lb ed="R039" n="0751a07"/>现于世。诸<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。欲令众生开<persName>佛</persName>知见。使得淸净 <lb ed="X" n="0386a23"/><lb ed="R039" n="0751a08"/>故。出现于世。乃至欲令众生。入<persName>佛</persName>知见道故。出现 <lb ed="X" n="0386a24"/><lb ed="R039" n="0751a09"/>于世。准天长疏解云。<persName>佛</persName>之知见。非三非五故云一。 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0386b" n="0386b"/> <lb ed="X" n="0386b01"/><lb ed="R039" n="0751a10"/>廣博包含故云大。诸<persName>佛</persName>仪式说此化生故云事。众 <lb ed="X" n="0386b02"/><lb ed="R039" n="0751a11"/>生有此機能感于<persName>佛</persName>曰因。<persName>佛</persName>即应之曰缘。故者所 <lb ed="X" n="0386b03"/><lb ed="R039" n="0751a12"/>以義。由此一大事因缘。所以<persName>佛</persName>出于世。开示悟入 <lb ed="X" n="0386b04"/><lb ed="R039" n="0751a13"/>者。此之四句。不出于二。初二句能化。後两句所化。 <lb ed="X" n="0386b05"/><lb ed="R039" n="0751a14"/>能化有二。谓大开而曲示。此属于<persName>佛</persName>。所化亦二。谓 <lb ed="X" n="0386b06"/><lb ed="R039" n="0751a15"/>始悟而终入。此属众生。若准法花论释。开者双开 <lb ed="X" n="0386b07"/><lb ed="R039" n="0751a16"/>菩提涅槃二无上果。示者别示法身。显三乘同体。 <lb ed="X" n="0386b08"/><lb ed="R039" n="0751a17"/>悟者知義。别指报身。二乘不知。说令知故。入者因 <lb ed="X" n="0386b09"/><lb ed="R039" n="0751a18"/>義修因契入故。花严疏主解云。开者开除惑障。示 <lb ed="X" n="0386b10"/><lb ed="R039" n="0751b01"/>者示真实理。悟者悟妄本空。了心体寂。只令悟上 <lb ed="X" n="0386b11"/><lb ed="R039" n="0751b02"/>真理。入者冥于心体。石壁解云。一切众生。皆有<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0386b12"/><lb ed="R039" n="0751b03"/>性。大开也。指云心中了了分明。是<persName>佛</persName>性。曲示也。斩 <lb ed="X" n="0386b13"/><lb ed="R039" n="0751b04"/>新领解。决定印可不疑。始悟也。一切念想都亡。终 <lb ed="X" n="0386b14"/><lb ed="R039" n="0751b05"/>入也。诸家解释。旨趣不同。白璧黄金。各为至宝。</p> <lb ed="X" n="0386b15"/><lb ed="R039" n="0751b06"/><p xml:id="pX25p0386b1501">△二别显此经二。初总标。二别列。</p><p xml:id="pX25p0386b1514" cb:place="inline">初总标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386b16"/><lb ed="R039" n="0751b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386b1601">【疏】後别显此经。五。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386b17"/><lb ed="R039" n="0751b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386b1701">【记】疏後别显者。近指一卷金刚。远关诸部般若。以 <lb ed="X" n="0386b18"/><lb ed="R039" n="0751b09"/>同宗故。</p><p xml:id="pX25p0386b1804" cb:place="inline">〇意明有何所以。说无相经。于中五段。具 <lb ed="X" n="0386b19"/><lb ed="R039" n="0751b10"/>列如疏。</p> <lb ed="X" n="0386b20"/><lb ed="R039" n="0751b11"/><p xml:id="pX25p0386b2001">△二别列五。初对治我法二执。二遮断种现二疑。 <lb ed="X" n="0386b21"/><lb ed="R039" n="0751b12"/>三转灭轻重二业。四显示福慧二因。五发明真应 <lb ed="X" n="0386b22"/><lb ed="R039" n="0751b13"/>二果。初对治我法二执三。初标。二释三结。</p><p xml:id="pX25p0386b2217" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386b23"/><lb ed="R039" n="0751b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386b2301">【疏】一。为对治我法二执故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386b24"/><lb ed="R039" n="0751b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386b2401">【记】初中三。初标。</p><p xml:id="pX25p0386b2407" cb:place="inline">〇对治者。如病设药。義见序中。</p><p xml:id="pX25p0386b2419" cb:place="inline">〇 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0386c" n="0386c"/> <lb ed="X" n="0386c01"/><lb ed="R039" n="0751b16"/>我执者有二。一凡夫情计我。即执五蕴总相以为 <lb ed="X" n="0386c02"/><lb ed="R039" n="0751b17"/>主宰。二外道神我。即蕴離蕴。或大或小。幽灵神圣。 <lb ed="X" n="0386c03"/><lb ed="R039" n="0751b18"/>动用难思。皆计为实。故云我执。</p><p xml:id="pX25p0386c0313" cb:place="inline">〇计一切法实有 <lb ed="X" n="0386c04"/><lb ed="R039" n="0752a01"/>体性。名为法执。</p><p xml:id="pX25p0386c0407" cb:place="inline">〇然<persName>佛</persName>说小乘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0386c0401" n="0386c0401"/><anchor xml:id="beg0386c0401" n="0386c0401"/>已<anchor xml:id="end0386c0401"/>除我执。今说般 <lb ed="X" n="0386c05"/><lb ed="R039" n="0752a02"/>若。重为此者。盖深必该浅也。由是。正除法执。兼明 <lb ed="X" n="0386c06"/><lb ed="R039" n="0752a03"/>我空也。</p> <lb ed="X" n="0386c07"/><lb ed="R039" n="0752a04"/><p xml:id="pX25p0386c0701">△二释二。初总标由执起障。二别示二障过患。</p> <lb ed="X" n="0386c08"/><lb ed="R039" n="0752a05"/><p xml:id="pX25p0386c0801">初总标由执起障。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386c09"/><lb ed="R039" n="0752a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386c0901">【疏】由此二执。起烦恼所知二障。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386c10"/><lb ed="R039" n="0752a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386c1001">【记】由此下。二释。二。初总标由执起障。</p><p xml:id="pX25p0386c1015" cb:place="inline">〇烦恼。即根 <lb ed="X" n="0386c11"/><lb ed="R039" n="0752a08"/>随等。此依我执而起。如前逐妄中说。</p><p xml:id="pX25p0386c1115" cb:place="inline">〇所知。即根 <lb ed="X" n="0386c12"/><lb ed="R039" n="0752a09"/>本无明也。故起信论云。无明義者。名为智碍。即所 <lb ed="X" n="0386c13"/><lb ed="R039" n="0752a10"/>知障也。此依法执而起。</p> <lb ed="X" n="0386c14"/><lb ed="R039" n="0752a11"/><p xml:id="pX25p0386c1401">△二别示二障过患二。初烦恼障。二所知障。</p><p xml:id="pX25p0386c1418" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0386c15"/><lb ed="R039" n="0752a12"/>烦恼障。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386c16"/><lb ed="R039" n="0752a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0386c1601">【疏】由烦恼障障心。心不解脱。造业受生。轮转五道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0386c17"/><lb ed="R039" n="0752a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0386c1701">【记】由烦下。二别示二障过患。二。初烦恼障。</p><p xml:id="pX25p0386c1717" cb:place="inline">〇心不 <lb ed="X" n="0386c18"/><lb ed="R039" n="0752a15"/>等者。心本淸净自在。功德妙用。过于尘沙。良由此 <lb ed="X" n="0386c19"/><lb ed="R039" n="0752a16"/>障覆蔽。不得显现。故云心不解脱。解脱者。自在義。</p> <lb ed="X" n="0386c20"/><lb ed="R039" n="0752a17"/><p xml:id="pX25p0386c2001">〇不唯令心不解脱。复能造业润业。业即善恶不 <lb ed="X" n="0386c21"/><lb ed="R039" n="0752a18"/>动业也。</p><p xml:id="pX25p0386c2104" cb:place="inline">〇以有业因。必招果报。即受生也。</p><p xml:id="pX25p0386c2117" cb:place="inline">〇受生 <lb ed="X" n="0386c22"/><lb ed="R039" n="0752b01"/>之处。所谓五道。</p><p xml:id="pX25p0386c2207" cb:place="inline">〇生而复死。往而又来。故云轮转。 <lb ed="X" n="0386c23"/><lb ed="R039" n="0752b02"/>轮转之相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0386c2301" n="0386c2301"/><anchor xml:id="beg0386c2301" n="0386c2301"/>已<anchor xml:id="end0386c2301"/>如序中纶轮義也。</p><p xml:id="pX25p0386c2313" cb:place="inline">〇反推其源。即是 <lb ed="X" n="0386c24"/><lb ed="R039" n="0752b03"/>我执。故知我执是过患根本。故要除之。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0387a" n="0387a"/> <lb ed="X" n="0387a01"/><lb ed="R039" n="0752b04"/><p xml:id="pX25p0387a0101">△二所知障。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387a02"/><lb ed="R039" n="0752b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387a0201">【疏】由所知障障慧。慧不解脱。不了自心。不达诸法性 <lb ed="X" n="0387a03"/><lb ed="R039" n="0752b06"/>相。纵出三界。亦滞二乘不得成<persName>佛</persName>。故名障也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387a04"/><lb ed="R039" n="0752b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387a0401">【记】由所知下。二所知障。</p><p xml:id="pX25p0387a0410" cb:place="inline">〇慧不等者。此即大乘深 <lb ed="X" n="0387a05"/><lb ed="R039" n="0752b08"/>慧。不论小乘浅慧。</p><p xml:id="pX25p0387a0508" cb:place="inline">〇此慧若发。照见五蕴皆空。唯 <lb ed="X" n="0387a06"/><lb ed="R039" n="0752b09"/>是心性。離自心外。无别有法。今为无明复蔽。不得 <lb ed="X" n="0387a07"/><lb ed="R039" n="0752b10"/>开发。故花严云。若不了自心。云何知正道。彼由顚 <lb ed="X" n="0387a08"/><lb ed="R039" n="0752b11"/>倒慧。增长一切恶。</p><p xml:id="pX25p0387a0808" cb:place="inline">〇不达等者。然诸法性相。有别 <lb ed="X" n="0387a09"/><lb ed="R039" n="0752b12"/>有通。别则如水以湿为性。以动静为相等。通则诸 <lb ed="X" n="0387a10"/><lb ed="R039" n="0752b13"/>法同以无为为性。有为为相。由无是慧。故不能了 <lb ed="X" n="0387a11"/><lb ed="R039" n="0752b14"/>之。</p><p xml:id="pX25p0387a1102" cb:place="inline">〇然了心即根本智。了性相即後得智。二智不 <lb ed="X" n="0387a12"/><lb ed="R039" n="0752b15"/>显。盖由无明。无明不除。不成<persName>佛</persName>法。故云纵出三界 <lb ed="X" n="0387a13"/><lb ed="R039" n="0752b16"/>亦滞二乘等。斯则虽出火宅。犹止化城不到宝所。</p> <lb ed="X" n="0387a14"/><lb ed="R039" n="0752b17"/><p xml:id="pX25p0387a1401">〇若反推其本。由于法执。将知法执是过患根本 <lb ed="X" n="0387a15"/><lb ed="R039" n="0752b18"/>也。</p> <lb ed="X" n="0387a16"/><lb ed="R039" n="0753a01"/><p xml:id="pX25p0387a1601">【记】然此二障。非谓抗行。皆由一心所为。但微著有 <lb ed="X" n="0387a17"/><lb ed="R039" n="0753a02"/>异。所知则细。烦恼则粗。粗细虽殊。都无别体。犹如 <lb ed="X" n="0387a18"/><lb ed="R039" n="0753a03"/>一水。起动成波。微著有异。于中亦有二義。纔动则 <lb ed="X" n="0387a19"/><lb ed="R039" n="0753a04"/>不能现像。同彼所知。猛盛则覆舟溺人。况于烦恼。 <lb ed="X" n="0387a20"/><lb ed="R039" n="0753a05"/>法喩相对。昭然可见。</p> <lb ed="X" n="0387a21"/><lb ed="R039" n="0753a06"/><p xml:id="pX25p0387a2101">【记】又心慧解脱。约人料拣。以成四句。谓心解脱慧 <lb ed="X" n="0387a22"/><lb ed="R039" n="0753a07"/>不解脱。二乘也。心不解脱慧解脱。大悲菩萨也。俱 <lb ed="X" n="0387a23"/><lb ed="R039" n="0753a08"/>解脱。<persName>佛</persName>也。俱不解脱。凡夫也。</p> <lb ed="X" n="0387a24"/><lb ed="R039" n="0753a09"/><p xml:id="pX25p0387a2401">△三结。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0387b" n="0387b"/> <lb ed="X" n="0387b01"/><lb ed="R039" n="0753a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387b0101">【疏】二执若除。二障随断。为除二执。故说此经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387b02"/><lb ed="R039" n="0753a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387b0201">【记】疏二执下。三结。</p><p xml:id="pX25p0387b0208" cb:place="inline">〇以前推穷一切过患根本。是 <lb ed="X" n="0387b03"/><lb ed="R039" n="0753a12"/>其我法二执。二执若遣。二障即除。二障若除。则诸 <lb ed="X" n="0387b04"/><lb ed="R039" n="0753a13"/>过自灭。由是过患之源。即其二执。为除二执。故演 <lb ed="X" n="0387b05"/><lb ed="R039" n="0753a14"/>斯经。故知此经是大良药。故心经云。般若波罗蜜 <lb ed="X" n="0387b06"/><lb ed="R039" n="0753a15"/>多。是大神咒。是大明咒等。乃至云。能除一切苦。真 <lb ed="X" n="0387b07"/><lb ed="R039" n="0753a16"/>实不虚。</p><p xml:id="pX25p0387b0704" cb:place="inline">〇欲知此经除二执者。如经云无我相人 <lb ed="X" n="0387b08"/><lb ed="R039" n="0753a17"/>相众生相寿者相。是除我执也。无法相亦无非法 <lb ed="X" n="0387b09"/><lb ed="R039" n="0753a18"/>相。是除法执也。如此类例。遍于经中。</p> <lb ed="X" n="0387b10"/><lb ed="R039" n="0753b01"/><p xml:id="pX25p0387b1001">△二遮断种现二疑二。初标。二释。</p><p xml:id="pX25p0387b1014" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387b11"/><lb ed="R039" n="0753b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387b1101">【疏】二。为遮断种现二疑故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387b12"/><lb ed="R039" n="0753b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387b1201">【记】疏二中。二。初标。可知。</p> <lb ed="X" n="0387b13"/><lb ed="R039" n="0753b04"/><p xml:id="pX25p0387b1301">△二释二。初正释。二指经。</p><p xml:id="pX25p0387b1311" cb:place="inline">初正释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387b14"/><lb ed="R039" n="0753b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387b1401">【疏】遮未起种子之疑。断现起现行之疑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387b15"/><lb ed="R039" n="0753b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387b1501">【记】二释。</p><p xml:id="pX25p0387b1504" cb:place="inline">〇疑者。于理于事。犹豫不决。即心所法中 <lb ed="X" n="0387b16"/><lb ed="R039" n="0753b07"/>烦恼一数。然有二种。一种子。二现行。种子。谓蕴在 <lb ed="X" n="0387b17"/><lb ed="R039" n="0753b08"/>藏识。未显发者。名为未起。现行。谓动之于心。或形 <lb ed="X" n="0387b18"/><lb ed="R039" n="0753b09"/>之于口。名为现起。遮则遮其种子。不令起于现行。 <lb ed="X" n="0387b19"/><lb ed="R039" n="0753b10"/>断则断于现行。即自除其根本。其犹筑堤防水。倾 <lb ed="X" n="0387b20"/><lb ed="R039" n="0753b11"/>津泼<g ref="#CB08504">焰</g>。其義可见。</p> <lb ed="X" n="0387b21"/><lb ed="R039" n="0753b12"/><p xml:id="pX25p0387b2101">△二指经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387b22"/><lb ed="R039" n="0753b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387b2201">【疏】即经中答所问<anchor xml:id="nkr_note_add_0387b2201" n="0387b2201"/><anchor xml:id="beg0387b2201" n="0387b2201"/>已<anchor xml:id="end0387b2201"/>。便蹑迹节节断疑。乃至经终。二 <lb ed="X" n="0387b23"/><lb ed="R039" n="0753b14"/>十七段。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387b24"/><lb ed="R039" n="0753b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387b2401">【记】即经下。指经也。然准经。即答三问<anchor xml:id="nkr_note_add_0387b2401" n="0387b2401"/><anchor xml:id="beg0387b2401" n="0387b2401"/>已<anchor xml:id="end0387b2401"/>。辗转而断。 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0387c" n="0387c"/> <lb ed="X" n="0387c01"/><lb ed="R039" n="0753b16"/>起复连环。故云节节至二十七。</p><p xml:id="pX25p0387c0113" cb:place="inline">〇然遮断之言。总 <lb ed="X" n="0387c02"/><lb ed="R039" n="0753b17"/>有两意。一则经中有须菩提陈疑处是现行。即第 <lb ed="X" n="0387c03"/><lb ed="R039" n="0753b18"/>二第十一第十九。馀无问辞。皆种子也。二即当时 <lb ed="X" n="0387c04"/><lb ed="R039" n="0754a01"/>尽是现行。望于後代总名种子。斯则断现行时。即 <lb ed="X" n="0387c05"/><lb ed="R039" n="0754a02"/>是遮种子也。然二意中。後意稍切。故二十七疑。皆 <lb ed="X" n="0387c06"/><lb ed="R039" n="0754a03"/>言断而不言遮也。</p> <lb ed="X" n="0387c07"/><lb ed="R039" n="0754a04"/><p xml:id="pX25p0387c0701">△三转灭轻重二业二。初标。二释。</p><p xml:id="pX25p0387c0714" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387c08"/><lb ed="R039" n="0754a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387c0801">【疏】三。为转灭轻重二业故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387c09"/><lb ed="R039" n="0754a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387c0901">【记】疏三中。二。初标。</p> <lb ed="X" n="0387c10"/><lb ed="R039" n="0754a07"/><p xml:id="pX25p0387c1001">△二释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387c11"/><lb ed="R039" n="0754a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0387c1101">【疏】转重业令轻受。灭轻业令不受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0387c12"/><lb ed="R039" n="0754a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0387c1201">【记】二释。</p><p xml:id="pX25p0387c1204" cb:place="inline">〇然泛论。业有三种。谓善恶不动。受有三 <lb ed="X" n="0387c13"/><lb ed="R039" n="0754a10"/>时。谓现生後。若今世造善恶。今世受苦乐者。名顺 <lb ed="X" n="0387c14"/><lb ed="R039" n="0754a11"/>现报业。若今世造善恶。次生方受。名顺生报业。若 <lb ed="X" n="0387c15"/><lb ed="R039" n="0754a12"/>今世造善恶。从第三生<anchor xml:id="nkr_note_add_0387c1501" n="0387c1501"/><anchor xml:id="beg0387c1501" n="0387c1501"/>已<anchor xml:id="end0387c1501"/>去。乃至百千生方受。名 <lb ed="X" n="0387c16"/><lb ed="R039" n="0754a13"/>顺後报业。今世有人。造善恶业。目下无报。便疑无 <lb ed="X" n="0387c17"/><lb ed="R039" n="0754a14"/>因果者。良由不达此三时报也。故<persName>佛</persName>名经云。行善 <lb ed="X" n="0387c18"/><lb ed="R039" n="0754a15"/>之者。触事轗轲。行恶之者。是事谐偶。致使世间愚 <lb ed="X" n="0387c19"/><lb ed="R039" n="0754a16"/>人。谓之善恶不分。我经中说。有三种报。如上所叙。 <lb ed="X" n="0387c20"/><lb ed="R039" n="0754a17"/>今言转灭者。三中唯转恶业。以违理故。时则通三。</p> <lb ed="X" n="0387c21"/><lb ed="R039" n="0754a18"/><p xml:id="pX25p0387c2101">〇然此恶业受报。准小乘宗说有定不定。如初篇 <lb ed="X" n="0387c22"/><lb ed="R039" n="0754b01"/>四重。名为定业。僧残<anchor xml:id="nkr_note_add_0387c2201" n="0387c2201"/><anchor xml:id="beg0387c2201" n="0387c2201"/>已<anchor xml:id="end0387c2201"/>下。名不定业。以此对时。应 <lb ed="X" n="0387c23"/><lb ed="R039" n="0754b02"/>成四句。谓时定报不定。报定时不定。俱定。俱不定。 <lb ed="X" n="0387c24"/><lb ed="R039" n="0754b03"/>若此经说者则不然。以未入我法。名决定业。若入 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0388a" n="0388a"/> <lb ed="X" n="0388a01"/><lb ed="R039" n="0754b04"/>我法。名不决定业。所言不定者。或轻或重。或受或 <lb ed="X" n="0388a02"/><lb ed="R039" n="0754b05"/>不受也。问。若然者。何以大般若中云。唯除决定业 <lb ed="X" n="0388a03"/><lb ed="R039" n="0754b06"/>应受报耶。答。但转重成轻。非令不受。故无违也。如 <lb ed="X" n="0388a04"/><lb ed="R039" n="0754b07"/>此经云。若有人受持读诵此经。为人轻贱者。是人 <lb ed="X" n="0388a05"/><lb ed="R039" n="0754b08"/>先世罪业。应堕恶道。以今世人轻贱故。先世罪业 <lb ed="X" n="0388a06"/><lb ed="R039" n="0754b09"/>则为消灭。当得阿耨菩提。</p><p xml:id="pX25p0388a0611" cb:place="inline">〇言先世者有二意。一。 <lb ed="X" n="0388a07"/><lb ed="R039" n="0754b10"/>前生之前。名为先世。二。未持经前。名为先世。虽通 <lb ed="X" n="0388a08"/><lb ed="R039" n="0754b11"/>此二。後義为正也。今以三涂之业。用轻贱代之。令 <lb ed="X" n="0388a09"/><lb ed="R039" n="0754b12"/>报不定。生报现偿。令时不定。此皆转重令轻也。</p><p xml:id="pX25p0388a0919" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0388a10"/><lb ed="R039" n="0754b13"/>其灭轻不受。经则无文。经虽无文。義乃合有。然有 <lb ed="X" n="0388a11"/><lb ed="R039" n="0754b14"/>两意。一者。以重况轻。意云。重业既转之令轻。轻业 <lb ed="X" n="0388a12"/><lb ed="R039" n="0754b15"/>故宜不受。二则曾堕三涂之者。出在人中。犹有馀 <lb ed="X" n="0388a13"/><lb ed="R039" n="0754b16"/>业。即贫穷诸衰等苦。令既不堕三涂。则馀业必免。 <lb ed="X" n="0388a14"/><lb ed="R039" n="0754b17"/>亦是时报俱不定也。</p> <lb ed="X" n="0388a15"/><lb ed="R039" n="0754b18"/><p xml:id="pX25p0388a1501">△四显示福慧二因三。初标。二释。三结。</p><p xml:id="pX25p0388a1516" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388a16"/><lb ed="R039" n="0755a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388a1601">【疏】四。为显示福慧二因故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388a17"/><lb ed="R039" n="0755a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388a1701">【记】疏四中。三。初标。</p> <lb ed="X" n="0388a18"/><lb ed="R039" n="0755a03"/><p xml:id="pX25p0388a1801">△二释二。初未说失为凡小。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0388a1801" n="0388a1801"/><anchor xml:id="beg0388a1801" n="0388a1801"/>已<anchor xml:id="end0388a1801"/>说得为<persName>佛</persName>因。</p> <lb ed="X" n="0388a19"/><lb ed="R039" n="0755a04"/><p xml:id="pX25p0388a1901">初未说失为凡小。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388a20"/><lb ed="R039" n="0755a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388a2001">【疏】<persName>佛</persName>成正觉。未说般若之前。众生由无妙慧。施等住 <lb ed="X" n="0388a21"/><lb ed="R039" n="0755a06"/>相。皆成有漏。或滞二乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388a22"/><lb ed="R039" n="0755a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388a2201">【记】二释。二。初未说失为凡小。</p><p xml:id="pX25p0388a2212" cb:place="inline">〇<persName>佛</persName>成正觉者。即菩 <lb ed="X" n="0388a23"/><lb ed="R039" n="0755a08"/>提树下。三十四心断结。五分法身初圆。示成正觉 <lb ed="X" n="0388a24"/><lb ed="R039" n="0755a09"/>也。</p><p xml:id="pX25p0388a2402" cb:place="inline">〇未说等者。即成道之後。十二年以前。但说人 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0388b" n="0388b"/> <lb ed="X" n="0388b01"/><lb ed="R039" n="0755a10"/>天因果及四谛缘生。未说三空般若。</p><p xml:id="pX25p0388b0115" cb:place="inline">〇无妙慧者。 <lb ed="X" n="0388b02"/><lb ed="R039" n="0755a11"/>妙慧。谓无相甚深般若也。此是法空之慧。以未说 <lb ed="X" n="0388b03"/><lb ed="R039" n="0755a12"/>般若。未显法空。故无此慧也。</p><p xml:id="pX25p0388b0312" cb:place="inline">〇施等住相者。等于 <lb ed="X" n="0388b04"/><lb ed="R039" n="0755a13"/>戒忍等四住于我人众生等相。及住法非法相也。</p> <lb ed="X" n="0388b05"/><lb ed="R039" n="0755a14"/><p xml:id="pX25p0388b0501">〇既住我法等相。则成世间因果。故皆有漏也。此 <lb ed="X" n="0388b06"/><lb ed="R039" n="0755a15"/>说凡夫依人天教者。</p><p xml:id="pX25p0388b0609" cb:place="inline">〇或滞二乘者。设有断惑证 <lb ed="X" n="0388b07"/><lb ed="R039" n="0755a16"/>真。不无厌苦欣乐。纵出三界。亦堕声闻缘觉之地。 <lb ed="X" n="0388b08"/><lb ed="R039" n="0755a17"/>此依小乘教者。</p><p xml:id="pX25p0388b0807" cb:place="inline">〇若准凡夫。兼无粗慧。就勝通说。 <lb ed="X" n="0388b09"/><lb ed="R039" n="0755a18"/>故言无妙慧也。</p> <lb ed="X" n="0388b10"/><lb ed="R039" n="0755b01"/><p xml:id="pX25p0388b1001">△二<anchor xml:id="nkr_note_add_0388b1001" n="0388b1001"/><anchor xml:id="beg0388b1001" n="0388b1001"/>已<anchor xml:id="end0388b1001"/>说得为<persName>佛</persName>因二。初顺释。二反显。</p><p xml:id="pX25p0388b1016" cb:place="inline">初顺释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388b11"/><lb ed="R039" n="0755b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388b1101">【疏】故谈般若。显示妙慧为法身因。五度为应身因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388b12"/><lb ed="R039" n="0755b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388b1201">【记】疏故谈下。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0388b1201" n="0388b1201"/><anchor xml:id="beg0388b1201" n="0388b1201"/>已<anchor xml:id="end0388b1201"/>说得为<persName>佛</persName>因。二初顺释。</p><p xml:id="pX25p0388b1217" cb:place="inline">〇即十 <lb ed="X" n="0388b13"/><lb ed="R039" n="0755b04"/>二年後。说诸部般若之教。诠显妙慧。</p><p xml:id="pX25p0388b1315" cb:place="inline">〇妙慧即第 <lb ed="X" n="0388b14"/><lb ed="R039" n="0755b05"/>六般若波罗蜜。以法身是真如妙理。本不生灭。但 <lb ed="X" n="0388b15"/><lb ed="R039" n="0755b06"/>以烦恼覆之。名<persName>如来</persName>藏。若妙慧照破烦恼。真理显 <lb ed="X" n="0388b16"/><lb ed="R039" n="0755b07"/>现。成大法身。故说妙慧为法身因也。</p><p xml:id="pX25p0388b1615" cb:place="inline">〇五度等者。 <lb ed="X" n="0388b17"/><lb ed="R039" n="0755b08"/>五度即施。戒忍进定。应身即三十二相八十种好 <lb ed="X" n="0388b18"/><lb ed="R039" n="0755b09"/>紫磨金色之体也。此由积习五波罗蜜之所感得。 <lb ed="X" n="0388b19"/><lb ed="R039" n="0755b10"/>故言五度为应身因。</p> <lb ed="X" n="0388b20"/><lb ed="R039" n="0755b11"/><p xml:id="pX25p0388b2001">△二反显。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388b21"/><lb ed="R039" n="0755b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388b2101">【疏】若无般若。则施等五。非波罗蜜。不名<persName>佛</persName>因。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388b22"/><lb ed="R039" n="0755b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388b2201">【记】疏若无下。二反显。</p><p xml:id="pX25p0388b2209" cb:place="inline">〇非波罗蜜等者。虽行施等。 <lb ed="X" n="0388b23"/><lb ed="R039" n="0755b14"/>由无慧导。皆成住相。由住相故。便成有漏。但成世 <lb ed="X" n="0388b24"/><lb ed="R039" n="0755b15"/>间善因乐果。故非<persName>佛</persName>因也。故菩提资粮论云。施戒 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0388c" n="0388c"/> <lb ed="X" n="0388c01"/><lb ed="R039" n="0755b16"/>忍进定。及此五之馀。皆由智度故。波罗蜜所摄。</p> <lb ed="X" n="0388c02"/><lb ed="R039" n="0755b17"/><p xml:id="pX25p0388c0201">△三结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388c03"/><lb ed="R039" n="0755b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388c0301">【疏】故须福慧二严。方成两足尊矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388c04"/><lb ed="R039" n="0756a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388c0401">【记】疏故须下。三结。</p><p xml:id="pX25p0388c0408" cb:place="inline">〇福慧属因。即五度六度。是能 <lb ed="X" n="0388c05"/><lb ed="R039" n="0756a02"/>严也。两足是果。即真身应身。为所严也。然诸<persName>佛</persName>果 <lb ed="X" n="0388c06"/><lb ed="R039" n="0756a03"/>德。虽无量无边。以要言之。不过此二。故法花云。如 <lb ed="X" n="0388c07"/><lb ed="R039" n="0756a04"/>其所得法。定慧力莊严。以此度众生。自证无上道。 <lb ed="X" n="0388c08"/><lb ed="R039" n="0756a05"/>大意谓。由无般若。致使施等非波罗蜜。不成<persName>佛</persName>因。 <lb ed="X" n="0388c09"/><lb ed="R039" n="0756a06"/>故须福慧二严。乃成两足妙体。</p><p xml:id="pX25p0388c0913" cb:place="inline">〇然前五与第六。 <lb ed="X" n="0388c10"/><lb ed="R039" n="0756a07"/>互相资助。以真应二果。必须具故。其犹胶靑彩色。 <lb ed="X" n="0388c11"/><lb ed="R039" n="0756a08"/>彩非胶而不著。胶非彩而无色。六非五而无相。五 <lb ed="X" n="0388c12"/><lb ed="R039" n="0756a09"/>非六而无因。如经云。应无所住。即修慧也。行于布 <lb ed="X" n="0388c13"/><lb ed="R039" n="0756a10"/>施。即修福也。又以无我无人无众生无寿者。即修 <lb ed="X" n="0388c14"/><lb ed="R039" n="0756a11"/>慧也。修一切善。即修福也。此例甚多。</p> <lb ed="X" n="0388c15"/><lb ed="R039" n="0756a12"/><p xml:id="pX25p0388c1501">△五发明真应二果三。初标。二释。三结。</p><p xml:id="pX25p0388c1516" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388c16"/><lb ed="R039" n="0756a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0388c1601">【疏】五。为发明真应二果故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0388c17"/><lb ed="R039" n="0756a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0388c1701">【记】疏五中。三。初标。</p><p xml:id="pX25p0388c1708" cb:place="inline">〇真应二果者。然诸经论。皆说 <lb ed="X" n="0388c18"/><lb ed="R039" n="0756a15"/>三身。此中唯明二者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0388c1801" n="0388c1801"/><anchor xml:id="beg0388c1801" n="0388c1801"/>已<anchor xml:id="end0388c1801"/>合摄故。言三身者。即法报 <lb ed="X" n="0388c19"/><lb ed="R039" n="0756a16"/>化。如权宗所说。法身是理。无漏无为。报身是智。转 <lb ed="X" n="0388c20"/><lb ed="R039" n="0756a17"/>识所成。有为无漏。虽证于理。智且非理。如日舍空。 <lb ed="X" n="0388c21"/><lb ed="R039" n="0756a18"/>由是理智分为二也。化身是影。固宜不同。由此说 <lb ed="X" n="0388c22"/><lb ed="R039" n="0756b01"/><persName>佛</persName>有三身也。今言二者。法报合故。以智即是理。如 <lb ed="X" n="0388c23"/><lb ed="R039" n="0756b02"/>光即珠。是故合说为真身也。如净名经云。<persName>佛</persName>身无 <lb ed="X" n="0388c24"/><lb ed="R039" n="0756b03"/>为。不堕诸数。岂言报体是有为耶。又涅槃经云。若 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0389a" n="0389a"/> <lb ed="X" n="0389a01"/><lb ed="R039" n="0756b04"/>人言<persName>如来</persName>同有为者。死入地狱。是故此中不说于 <lb ed="X" n="0389a02"/><lb ed="R039" n="0756b05"/>三。但言二也。故智论云。<persName>佛</persName>有二身。一真身。二应身。 <lb ed="X" n="0389a03"/><lb ed="R039" n="0756b06"/>亦云生身应身皆化身也。</p><p xml:id="pX25p0389a0311" cb:place="inline">〇问。法报化等。皆是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0389a04"/><lb ed="R039" n="0756b07"/>身。法报既其不分。化体何故别说耶。答。法报皆实。 <lb ed="X" n="0389a05"/><lb ed="R039" n="0756b08"/>所以合论。化体唯虚。故宜别也。</p> <lb ed="X" n="0389a06"/><lb ed="R039" n="0756b09"/><p xml:id="pX25p0389a0601">△二释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389a07"/><lb ed="R039" n="0756b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389a0701">【疏】未闻般若之前。但言色相是<persName>佛</persName>。不知应化唯真之 <lb ed="X" n="0389a08"/><lb ed="R039" n="0756b11"/>影。不如实见真身应身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389a09"/><lb ed="R039" n="0756b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389a0901">【记】疏未闻下。二释。</p><p xml:id="pX25p0389a0908" cb:place="inline">〇谓十二年前小乘之人。唯取 <lb ed="X" n="0389a10"/><lb ed="R039" n="0756b13"/>三十二相金色之身以为真<persName>佛</persName>。不知更有真<persName>佛</persName>。故 <lb ed="X" n="0389a11"/><lb ed="R039" n="0756b14"/>云但言色相。</p><p xml:id="pX25p0389a1106" cb:place="inline">〇不知下。以未达法空故。不知此相 <lb ed="X" n="0389a12"/><lb ed="R039" n="0756b15"/>但是真身之中所现影像也。故唯识云。大圆镜智。 <lb ed="X" n="0389a13"/><lb ed="R039" n="0756b16"/>能现能生身土智影。既言是影则知非真。故弥勒 <lb ed="X" n="0389a14"/><lb ed="R039" n="0756b17"/>颂云。应化非真<persName>佛</persName>。亦非说法者。</p><p xml:id="pX25p0389a1413" cb:place="inline">〇不知等者。若知 <lb ed="X" n="0389a15"/><lb ed="R039" n="0756b18"/>真身是实。应身是虚。又了相即无相名为真身。无 <lb ed="X" n="0389a16"/><lb ed="R039" n="0757a01"/>相即相名为应身。如是见者。名如实见。故花严云。 <lb ed="X" n="0389a17"/><lb ed="R039" n="0757a02"/>于实见真实。不实见不实。如是解法相。是则名为 <lb ed="X" n="0389a18"/><lb ed="R039" n="0757a03"/><persName>佛</persName>。若不如是。名为不如实见。</p> <lb ed="X" n="0389a19"/><lb ed="R039" n="0757a04"/><p xml:id="pX25p0389a1901">△三结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389a20"/><lb ed="R039" n="0757a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389a2001">【疏】故此发明二果。令知由前二因证得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389a21"/><lb ed="R039" n="0757a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389a2101">【记】疏故此下。三结。</p><p xml:id="pX25p0389a2108" cb:place="inline">〇发明二果者。如经云<persName>如来</persName>说 <lb ed="X" n="0389a22"/><lb ed="R039" n="0757a07"/>三十二相即是非相者。发明真身也。是名三十二 <lb ed="X" n="0389a23"/><lb ed="R039" n="0757a08"/>相者。发明应身也。又云则非具足色身。发明真身 <lb ed="X" n="0389a24"/><lb ed="R039" n="0757a09"/>也。是名具足色身。发明应身也。馀例此知。</p><p xml:id="pX25p0389a2417" cb:place="inline">〇二因 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0389b" n="0389b"/> <lb ed="X" n="0389b01"/><lb ed="R039" n="0757a10"/>等者。真身由前慧因证得。应身由前福因证得也。</p> <lb ed="X" n="0389b02"/><lb ed="R039" n="0757a11"/><p xml:id="pX25p0389b0201">〇前段中云故须福慧二严等。即是约果说因。今 <lb ed="X" n="0389b03"/><lb ed="R039" n="0757a12"/>云故此发明等。即是望因说果。如是说者。意令众 <lb ed="X" n="0389b04"/><lb ed="R039" n="0757a13"/>生。修二种因。证二种果也。</p> <lb ed="X" n="0389b05"/><lb ed="R039" n="0757a14"/><p xml:id="pX25p0389b0501">【记】然前五门。辗转相蹑。谓说般若经。本除二执。故 <lb ed="X" n="0389b06"/><lb ed="R039" n="0757a15"/>有第一。二执虽遣。两疑犹存。故有第二。纵使无疑。 <lb ed="X" n="0389b07"/><lb ed="R039" n="0757a16"/>争奈先业。故有第三。恶业既灭。无漏因成。故有第 <lb ed="X" n="0389b08"/><lb ed="R039" n="0757a17"/>四。因既昭然。果证何远。故有第五。由是。一经大意。 <lb ed="X" n="0389b09"/><lb ed="R039" n="0757a18"/>极此五重矣。</p> <lb ed="X" n="0389b10"/><lb ed="R039" n="0757b01"/><p xml:id="pX25p0389b1001">△二明经宗体二。初总标别开。二依开别释。</p><p xml:id="pX25p0389b1018" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0389b11"/><lb ed="R039" n="0757b02"/>总标别开。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389b12"/><lb ed="R039" n="0757b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389b1201">【疏】第二明经宗体。二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389b13"/><lb ed="R039" n="0757b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389b1301">【记】疏明经宗体者。宗即所诠。体即能诠。</p> <lb ed="X" n="0389b14"/><lb ed="R039" n="0757b05"/><p xml:id="pX25p0389b1401">△二依开别释二。初明经宗。二明经体。初明经宗 <lb ed="X" n="0389b15"/><lb ed="R039" n="0757b06"/>二。初标。二释。</p><p xml:id="pX25p0389b1506" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389b16"/><lb ed="R039" n="0757b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389b1601">【疏】初宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389b17"/><lb ed="R039" n="0757b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389b1701">【记】今初。宗者。尊也重也。心言之所尙也。然言由于 <lb ed="X" n="0389b18"/><lb ed="R039" n="0757b09"/>心故。故肇公云。情尙于空者。触言而宾无。毛诗序 <lb ed="X" n="0389b19"/><lb ed="R039" n="0757b10"/>云。情动于中而形于言。馀皆例此。文二。</p> <lb ed="X" n="0389b20"/><lb ed="R039" n="0757b11"/><p xml:id="pX25p0389b2001">△二释二。初统明诸教。二别显今经。</p><p xml:id="pX25p0389b2015" cb:place="inline">初统明诸教。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389b21"/><lb ed="R039" n="0757b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0389b2101">【疏】统论<persName>佛</persName>教。因缘为宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0389b22"/><lb ed="R039" n="0757b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0389b2201">【记】初统明诸教。</p><p xml:id="pX25p0389b2207" cb:place="inline">〇然此方古今。教有三种。浅深既 <lb ed="X" n="0389b23"/><lb ed="R039" n="0757b14"/>异。所宗亦殊。一儒教。主即文宣王。谓孔丘也。宗于 <lb ed="X" n="0389b24"/><lb ed="R039" n="0757b15"/>五常。仁義礼智信。意以修身愼行。理国理家。扬名 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0389c" n="0389c"/> <lb ed="X" n="0389c01"/><lb ed="R039" n="0757b16"/>後代也。二道教。主即玄元皇帝。谓老聃也。宗于自 <lb ed="X" n="0389c02"/><lb ed="R039" n="0757b17"/>然。自然即融荡是非。齐平生死。终归虚无也。三释 <lb ed="X" n="0389c03"/><lb ed="R039" n="0757b18"/>教。主即释迦也。宗于因缘。意令识迷破惑。证真起 <lb ed="X" n="0389c04"/><lb ed="R039" n="0758a01"/>用也。是故疏云因缘为宗。</p><p xml:id="pX25p0389c0411" cb:place="inline">〇然一代<persName>佛</persName>教。通宗因 <lb ed="X" n="0389c05"/><lb ed="R039" n="0758a02"/>缘。虽小乘生灭。大乘无性。浅深有异。大约统论皆 <lb ed="X" n="0389c06"/><lb ed="R039" n="0758a03"/>因缘也。</p><p xml:id="pX25p0389c0604" cb:place="inline">〇然有二种。一世间。二出世间。世间有二。 <lb ed="X" n="0389c07"/><lb ed="R039" n="0758a04"/>一内二外。外复有二。一谓种子为因。水土人时等 <lb ed="X" n="0389c08"/><lb ed="R039" n="0758a05"/>为缘。而芽得生。又泥团为因。轮绳陶师等为缘。而 <lb ed="X" n="0389c09"/><lb ed="R039" n="0758a06"/>器得成。二内。谓无明为因。行支为缘。而生识等五 <lb ed="X" n="0389c10"/><lb ed="R039" n="0758a07"/>支及生老死二支。前二器世间。後一即有情世间。 <lb ed="X" n="0389c11"/><lb ed="R039" n="0758a08"/>故知成此三界世间只由因缘二字。二者出世间。 <lb ed="X" n="0389c12"/><lb ed="R039" n="0758a09"/>有三种。一则本觉内熏为因。师教外熏为缘。而始 <lb ed="X" n="0389c13"/><lb ed="R039" n="0758a10"/>觉得生。二始觉为因。施等五度为缘。而<persName>佛</persName>果得成。 <lb ed="X" n="0389c14"/><lb ed="R039" n="0758a11"/>三则大悲为因。众生为缘。而应化得兴。故知出世 <lb ed="X" n="0389c15"/><lb ed="R039" n="0758a12"/>间一切净妙等事。不出因缘二字。故法花云。<persName>佛</persName>种 <lb ed="X" n="0389c16"/><lb ed="R039" n="0758a13"/>从缘起。是故说一乘。中论云。未曾有一法。不从因 <lb ed="X" n="0389c17"/><lb ed="R039" n="0758a14"/>缘生。又云。我说是因缘。能灭诸戏论。</p><p xml:id="pX25p0389c1715" cb:place="inline">〇然统收世 <lb ed="X" n="0389c18"/><lb ed="R039" n="0758a15"/>出世间一切诸法有義空義假義中義。虽浅深不 <lb ed="X" n="0389c19"/><lb ed="R039" n="0758a16"/>同。皆堕因缘也。言有者。有生有灭也。谓诸法缘会 <lb ed="X" n="0389c20"/><lb ed="R039" n="0758a17"/>而生。缘離则灭。如马勝比丘。为舍利弗说偈。曰。诸 <lb ed="X" n="0389c21"/><lb ed="R039" n="0758a18"/>法从缘生。缘離法即灭。如是灭与生。沙门如是说。 <lb ed="X" n="0389c22"/><lb ed="R039" n="0758b01"/>空者。既属因缘。则知无体。无体即空義也。故中论 <lb ed="X" n="0389c23"/><lb ed="R039" n="0758b02"/>云。因缘所生法。我说即是空。假者。如镜像水月。虽 <lb ed="X" n="0389c24"/><lb ed="R039" n="0758b03"/>则不实。缘会不得不现。故净名云。是身如影。从业 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0390a" n="0390a"/> <lb ed="X" n="0390a01"/><lb ed="R039" n="0758b04"/>缘现。中者。以假故非空。空故非假。非空非假。即空 <lb ed="X" n="0390a02"/><lb ed="R039" n="0758b05"/>即假。名为中義。故净名云。说法不有亦不无。以因 <lb ed="X" n="0390a03"/><lb ed="R039" n="0758b06"/>缘故诸法生。又如中论都明有等四義。云。因缘所 <lb ed="X" n="0390a04"/><lb ed="R039" n="0758b07"/>生法。我说即是空。亦名为假名。亦名中道義。即三 <lb ed="X" n="0390a05"/><lb ed="R039" n="0758b08"/>乘教中所说空有中假等義幷不出因缘。故云<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0390a06"/><lb ed="R039" n="0758b09"/>教统宗因缘也。</p> <lb ed="X" n="0390a07"/><lb ed="R039" n="0758b10"/><p xml:id="pX25p0390a0701">△二别显今经三。初约法正立。二约喩释成。三约 <lb ed="X" n="0390a08"/><lb ed="R039" n="0758b11"/>行结显。</p> <lb ed="X" n="0390a09"/><lb ed="R039" n="0758b12"/><p xml:id="pX25p0390a0901">【记】疏别显等者。所谓通中之别。随何经中。所宗各 <lb ed="X" n="0390a10"/><lb ed="R039" n="0758b13"/>异。如花严法界。法花一乘。净名不思议真如<persName>佛</persName>性 <lb ed="X" n="0390a11"/><lb ed="R039" n="0758b14"/>等也。文三。初约法正立。</p> <lb ed="X" n="0390a12"/><lb ed="R039" n="0758b15"/><p xml:id="pX25p0390a1201">△初约法正立。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390a13"/><lb ed="R039" n="0758b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390a1301">【疏】别显此经。则实相般若。观照般若。不一不二。以为 <lb ed="X" n="0390a14"/><lb ed="R039" n="0758b17"/>其宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390a15"/><lb ed="R039" n="0758b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390a1501">【记】然般若种类。诸说不同。准智度论。说有三种。一 <lb ed="X" n="0390a16"/><lb ed="R039" n="0759a01"/>文字。即能诠教。二观照。即能观智。三实相。即所观 <lb ed="X" n="0390a17"/><lb ed="R039" n="0759a02"/>境。罗什後来开为五种。谓于观照中。开出眷属。即 <lb ed="X" n="0390a18"/><lb ed="R039" n="0759a03"/>随行五蕴及暖等善根。于实相中。开出境界。即俗 <lb ed="X" n="0390a19"/><lb ed="R039" n="0759a04"/>谛境。此五中。唯观照持业释。馀皆依主。大雲解之。 <lb ed="X" n="0390a20"/><lb ed="R039" n="0759a05"/>五皆持业。谓文字性空。即般若故。眷属境界。同文 <lb ed="X" n="0390a21"/><lb ed="R039" n="0759a06"/>字故实相即是法身。起信论云。依此法身。说名本 <lb ed="X" n="0390a22"/><lb ed="R039" n="0759a07"/>觉故。然虽三虽五。三者为正。何则。般若所照。皆实 <lb ed="X" n="0390a23"/><lb ed="R039" n="0759a08"/>相故。不唯真如。故智论云。照色等空。即名实性。性 <lb ed="X" n="0390a24"/><lb ed="R039" n="0759a09"/>空实理。離于顚倒。非虚伪故。于空见空。亦名顚倒 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0390b" n="0390b"/> <lb ed="X" n="0390b01"/><lb ed="R039" n="0759a10"/>于空无著。乃是实法。色等虚伪。诳人眼根。故知但 <lb ed="X" n="0390b02"/><lb ed="R039" n="0759a11"/>约不顚倒。離虚伪。便为实相。则双取真俗二谛为 <lb ed="X" n="0390b03"/><lb ed="R039" n="0759a12"/>一实相也。暖等眷属。是慧性故。相应随行。俱观照 <lb ed="X" n="0390b04"/><lb ed="R039" n="0759a13"/>故。故知观照摄眷属也。由是。虽则说三。<anchor xml:id="nkr_note_add_0390b0401" n="0390b0401"/><anchor xml:id="beg0390b0401" n="0390b0401"/>已<anchor xml:id="end0390b0401"/>摄于五。 <lb ed="X" n="0390b05"/><lb ed="R039" n="0759a14"/>既符智论。必契深经。故三为正。</p><p xml:id="pX25p0390b0513" cb:place="inline">〇然诸家立宗。或 <lb ed="X" n="0390b06"/><lb ed="R039" n="0759a15"/>唯观照。或唯实相。此幷未当。且此经所诠。一一離 <lb ed="X" n="0390b07"/><lb ed="R039" n="0759a16"/>相。岂唯观照。又教化众生。断疑破执。岂唯实相。由 <lb ed="X" n="0390b08"/><lb ed="R039" n="0759a17"/>是。今疏双取为宗。</p><p xml:id="pX25p0390b0808" cb:place="inline">〇不一不二者。欲言其一。体用 <lb ed="X" n="0390b09"/><lb ed="R039" n="0759a18"/>有殊。欲言其二。寂照常俱。故非一二。</p> <lb ed="X" n="0390b10"/><lb ed="R039" n="0759b01"/><p xml:id="pX25p0390b1001">△二约喩释成。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390b11"/><lb ed="R039" n="0759b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390b1101">【疏】以即理之智。观照诸相。故如金刚。能断一切。</p> <lb ed="X" n="0390b12"/><lb ed="R039" n="0759b03"/><p xml:id="pX25p0390b1201">【疏】即智之理。是为实相。故如金刚。坚牢难壞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390b13"/><lb ed="R039" n="0759b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390b1301">【记】疏以即下。二约喩释成。则显双取为正。且本擧 <lb ed="X" n="0390b14"/><lb ed="R039" n="0759b05"/>能坚能利一金刚。以喩观照实相二种般若。若单 <lb ed="X" n="0390b15"/><lb ed="R039" n="0759b06"/>取观照。则阙坚義。若单取实相。则阙利義。</p><p xml:id="pX25p0390b1517" cb:place="inline">〇又皆 <lb ed="X" n="0390b16"/><lb ed="R039" n="0759b07"/>言即者。释成不二之相。以照而常寂故。理非智外。 <lb ed="X" n="0390b17"/><lb ed="R039" n="0759b08"/>寂而常照故。智非理外。既離理无智。離智无理。故 <lb ed="X" n="0390b18"/><lb ed="R039" n="0759b09"/>如金刚。即坚即利。</p> <lb ed="X" n="0390b19"/><lb ed="R039" n="0759b10"/><p xml:id="pX25p0390b1901">△三约行结显。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390b20"/><lb ed="R039" n="0759b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390b2001">【疏】万行之中。一一不得昧此。是故合之以为经宗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390b21"/><lb ed="R039" n="0759b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390b2101">【记】疏万行下。三约行结显。</p><p xml:id="pX25p0390b2111" cb:place="inline">〇谓菩萨行中。必须具 <lb ed="X" n="0390b22"/><lb ed="R039" n="0759b13"/>此。若昧实相。则难亡分别。便成住相。即堕有漏。若 <lb ed="X" n="0390b23"/><lb ed="R039" n="0759b14"/>昧观照。则阙智用。便滞偏空。同于二乘。故须二事 <lb ed="X" n="0390b24"/><lb ed="R039" n="0759b15"/>兼行。方契中道。此则如前行玄之義也。由是。起信 <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0390c" n="0390c"/> <lb ed="X" n="0390c01"/><lb ed="R039" n="0759b16"/>论中。止观合说。法花经内。定慧莊严。花严明定慧 <lb ed="X" n="0390c02"/><lb ed="R039" n="0759b17"/>二事。菩萨依赖。涅槃显定慧不等。不见<persName>佛</persName>性。诸教 <lb ed="X" n="0390c03"/><lb ed="R039" n="0759b18"/>中说。无明邪见。自此而生。故花严疏云。万行忘照 <lb ed="X" n="0390c04"/><lb ed="R039" n="0760a01"/>而齐修。顿渐无碍而双入。皆此義也。</p> <lb ed="X" n="0390c05"/><lb ed="R039" n="0760a02"/><p xml:id="pX25p0390c0501">△二明经体二。初标。二释。</p><p xml:id="pX25p0390c0511" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390c06"/><lb ed="R039" n="0760a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390c0601">【疏】二体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390c07"/><lb ed="R039" n="0760a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390c0701">△二释三。初标立。二正释。三总结。</p><p xml:id="pX25p0390c0714" cb:place="inline">初标立。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390c08"/><lb ed="R039" n="0760a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390c0801">【疏】文字般若。即是经体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390c09"/><lb ed="R039" n="0760a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390c0901">【记】二体。分三。初标立。可知。</p> <lb ed="X" n="0390c10"/><lb ed="R039" n="0760a07"/><p xml:id="pX25p0390c1001">△二正释二。初明具四法。二明摄所诠理。</p><p xml:id="pX25p0390c1017" cb:place="inline">初明 <lb ed="X" n="0390c11"/><lb ed="R039" n="0760a08"/>具四法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390c12"/><lb ed="R039" n="0760a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0390c1201">【疏】文字即含声名句文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0390c13"/><lb ed="R039" n="0760a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0390c1301">【记】文字下。二正释。</p><p xml:id="pX25p0390c1308" cb:place="inline">〇或曰。诸家所出教体。皆取声 <lb ed="X" n="0390c14"/><lb ed="R039" n="0760a11"/>名句文。或通取所诠之法。今何单取文字耶。</p><p xml:id="pX25p0390c1418" cb:place="inline">〇由 <lb ed="X" n="0390c15"/><lb ed="R039" n="0760a12"/>是。疏云文字即含声名句文。此明具四法也。</p><p xml:id="pX25p0390c1518" cb:place="inline">〇声 <lb ed="X" n="0390c16"/><lb ed="R039" n="0760a13"/>即言音。名句文三。即声上屈曲表示。名诠诸法自 <lb ed="X" n="0390c17"/><lb ed="R039" n="0760a14"/>性。句诠诸法差别。文即是字。为二所依也。</p><p xml:id="pX25p0390c1717" cb:place="inline">〇问。四 <lb ed="X" n="0390c18"/><lb ed="R039" n="0760a15"/>法之中。文字最居其末。云何摄声等法耶。答。所以 <lb ed="X" n="0390c19"/><lb ed="R039" n="0760a16"/>能摄者有二意。一能显文字。有其三处。谓心上显。 <lb ed="X" n="0390c20"/><lb ed="R039" n="0760a17"/>即意识境。声上显。即耳识境。色上显。即眼识境。今 <lb ed="X" n="0390c21"/><lb ed="R039" n="0760a18"/>取初者。故能摄之。二。有声未必有名句文。有文则 <lb ed="X" n="0390c22"/><lb ed="R039" n="0760b01"/>必有声名句。前前未必有後後。後後必有于前前。 <lb ed="X" n="0390c23"/><lb ed="R039" n="0760b02"/>如苗必有根。根未必有苗也。以是義故。故摄声等。</p> <lb ed="X" n="0390c24"/><lb ed="R039" n="0760b03"/><p xml:id="pX25p0390c2401">△二明摄所诠理。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0391a" n="0391a"/> <lb ed="X" n="0391a01"/><lb ed="R039" n="0760b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a0101">【疏】文字性空。即是般若。无别文字之体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a02"/><lb ed="R039" n="0760b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a0201">【记】文字性空下。明摄所诠理也。谓依于般若。显乎 <lb ed="X" n="0391a03"/><lb ed="R039" n="0760b06"/>文字。文字本空。即是般若。无别文字体也。然有二 <lb ed="X" n="0391a04"/><lb ed="R039" n="0760b07"/>意。一。体属缘生。无自体故。二。非别有一法为文字 <lb ed="X" n="0391a05"/><lb ed="R039" n="0760b08"/>体故。此皆意显般若是文字体也。其犹镕金成像。 <lb ed="X" n="0391a06"/><lb ed="R039" n="0760b09"/>像即是金也。</p> <lb ed="X" n="0391a07"/><lb ed="R039" n="0760b10"/><p xml:id="pX25p0391a0701">△三总结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a08"/><lb ed="R039" n="0760b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a0801">【疏】故皆含摄。理无不尽。统为教体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a09"/><lb ed="R039" n="0760b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a0901">【记】疏故皆下。三总结。</p><p xml:id="pX25p0391a0909" cb:place="inline">〇含摄之義。如上所明。能所 <lb ed="X" n="0391a10"/><lb ed="R039" n="0760b13"/>总赅。故言理无不尽。此乃文字则该能诠尽。般若 <lb ed="X" n="0391a11"/><lb ed="R039" n="0760b14"/>则该所诠尽。诠旨既备。故云统为教体。</p> <lb ed="X" n="0391a12"/><lb ed="R039" n="0760b15"/><p xml:id="pX25p0391a1201">△三分别处会二。初总标别开。二依开别释。</p><p xml:id="pX25p0391a1218" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0391a13"/><lb ed="R039" n="0760b16"/>总标别开。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a14"/><lb ed="R039" n="0760b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a1401">【疏】第三分别处会二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a15"/><lb ed="R039" n="0760b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a1501">【记】疏分别处会文二。</p> <lb ed="X" n="0391a16"/><lb ed="R039" n="0761a01"/><p xml:id="pX25p0391a1601">△二依开别释二。初总明<persName>佛</persName>说大部处会。二别明 <lb ed="X" n="0391a17"/><lb ed="R039" n="0761a02"/>传译此卷时主。初总明<persName>佛</persName>说大部处会二。初标。二 <lb ed="X" n="0391a18"/><lb ed="R039" n="0761a03"/>释。</p><p xml:id="pX25p0391a1802" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a19"/><lb ed="R039" n="0761a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a1901">【疏】初。总明<persName>佛</persName>说大部处会。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a20"/><lb ed="R039" n="0761a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a2001">△二释二。初总示大部。二别显此经。</p> <lb ed="X" n="0391a21"/><lb ed="R039" n="0761a06"/><p xml:id="pX25p0391a2101">【记】初中二。初总示大部。此经下。二别显此经。</p> <lb ed="X" n="0391a22"/><lb ed="R039" n="0761a07"/><p xml:id="pX25p0391a2201">△初总示大部二。初总标。二别列。</p><p xml:id="pX25p0391a2214" cb:place="inline">初总标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a23"/><lb ed="R039" n="0761a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391a2301">【疏】六百卷。四处十六会说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391a24"/><lb ed="R039" n="0761a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391a2401">△二别列。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0391b" n="0391b"/> <lb ed="X" n="0391b01"/><lb ed="R039" n="0761a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b0101">【疏】一<name role="" type="person">王舍城</name>鹫峰山七会。<note place="inline">山中四会山顶三会</note>二<name role="" type="person">给孤独园</name>七 <lb ed="X" n="0391b02"/><lb ed="R039" n="0761a11"/>会。三<name role="" type="person">他化天</name>宫摩尼宝藏殿一会。四<name role="" type="person">王舍城</name>竹林园 <lb ed="X" n="0391b03"/><lb ed="R039" n="0761a12"/>白鹭池侧一会。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b04"/><lb ed="R039" n="0761a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b0401">△二别显此经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b05"/><lb ed="R039" n="0761a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b0501">【疏】此经。则二处第九会第五百七十七卷。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b06"/><lb ed="R039" n="0761a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b0601">【记】总。可知。</p> <lb ed="X" n="0391b07"/><lb ed="R039" n="0761a16"/><p xml:id="pX25p0391b0701">△二别明传译此卷时主二。初标。二释。</p><p xml:id="pX25p0391b0716" cb:place="inline">初标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b08"/><lb ed="R039" n="0761a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b0801">【疏】後。别明传译此卷时主。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b09"/><lb ed="R039" n="0761a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b0901">△二释三。初正明东土翻译前後。二因辨西方解 <lb ed="X" n="0391b10"/><lb ed="R039" n="0761b01"/>释异同。三示今科判依據差别。初正明东土翻译 <lb ed="X" n="0391b11"/><lb ed="R039" n="0761b02"/>前後二。初通辩诸译。二克示所传。</p> <lb ed="X" n="0391b12"/><lb ed="R039" n="0761b03"/><p xml:id="pX25p0391b1201">【记】疏别明中。文三。初正明东土翻译前後。二。初通 <lb ed="X" n="0391b13"/><lb ed="R039" n="0761b04"/>辨诸译。</p> <lb ed="X" n="0391b14"/><lb ed="R039" n="0761b05"/><p xml:id="pX25p0391b1401">△初通辨诸译二。初总标。二别列。</p><p xml:id="pX25p0391b1414" cb:place="inline">初总标。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b15"/><lb ed="R039" n="0761b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b1501">【疏】前後六译。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b16"/><lb ed="R039" n="0761b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b1601">△二别列二。初列别名。二显通号。</p><p xml:id="pX25p0391b1614" cb:place="inline">初列别名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b17"/><lb ed="R039" n="0761b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391b1701">【疏】一後秦罗什。二後魏<name role="" type="person">菩提流支</name>。三陈朝真谛。四隋 <lb ed="X" n="0391b18"/><lb ed="R039" n="0761b09"/>朝笈多。五唐初<name role="" type="person">玄奘</name>。六大周義净。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391b19"/><lb ed="R039" n="0761b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391b1901">【记】流支者。天平二年。于洛阳。译成十四纸。名金刚 <lb ed="X" n="0391b20"/><lb ed="R039" n="0761b11"/>般若。</p><p xml:id="pX25p0391b2003" cb:place="inline">〇真谛。太康元年。于金陵郡。译成十四纸。名 <lb ed="X" n="0391b21"/><lb ed="R039" n="0761b12"/>金刚断割。</p><p xml:id="pX25p0391b2105" cb:place="inline">〇笈多。开皇十年。于洛阳。译成十六纸。 <lb ed="X" n="0391b22"/><lb ed="R039" n="0761b13"/>名金刚断割。</p><p xml:id="pX25p0391b2206" cb:place="inline">〇<name role="" type="person">玄奘</name>。贞观二十二年。于<name role="" type="person">玉华宫</name>。译 <lb ed="X" n="0391b23"/><lb ed="R039" n="0761b14"/>成十八纸。名能断金刚。</p><p xml:id="pX25p0391b2310" cb:place="inline">〇義净。证圣二年。于<persName>佛</persName>授 <lb ed="X" n="0391b24"/><lb ed="R039" n="0761b15"/>记寺。译成十二纸。名能断金刚。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0391c" n="0391c"/> <lb ed="X" n="0391c01"/><lb ed="R039" n="0761b16"/><p xml:id="pX25p0391c0101">△二显通号。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c02"/><lb ed="R039" n="0761b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c0201">【疏】上六人皆三藏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c03"/><lb ed="R039" n="0761b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c0301">△二克示所传。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c04"/><lb ed="R039" n="0762a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c0401">【疏】今所传者。即罗什弘始四年于长安草堂寺所译。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c05"/><lb ed="R039" n="0762a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c0501">【记】疏今所下。二克示所传。</p> <lb ed="X" n="0391c06"/><lb ed="R039" n="0762a03"/><p xml:id="pX25p0391c0601">△二因辨西方解释异同二。初明偈受授。二明论 <lb ed="X" n="0391c07"/><lb ed="R039" n="0762a04"/>异同。初明偈受授二。初禀受弥勒。二转授天亲。</p> <lb ed="X" n="0391c08"/><lb ed="R039" n="0762a05"/><p xml:id="pX25p0391c0801">初禀受弥勒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c09"/><lb ed="R039" n="0762a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c0901">【疏】天竺有无著菩萨。入日光定。上陞兜率。亲诣弥勒。 <lb ed="X" n="0391c10"/><lb ed="R039" n="0762a07"/>禀受八十行偈。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c11"/><lb ed="R039" n="0762a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c1101">【记】疏天竺下。二因辨西方解释异同。</p> <lb ed="X" n="0391c12"/><lb ed="R039" n="0762a09"/><p xml:id="pX25p0391c1201">△二转授天亲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c13"/><lb ed="R039" n="0762a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c1301">【疏】又将此偈。转授天亲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c14"/><lb ed="R039" n="0762a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c1401">【记】转授天亲者。有说云。以天亲久习小乘。近从大 <lb ed="X" n="0391c15"/><lb ed="R039" n="0762a12"/>教。要涤情执。故转授之。</p> <lb ed="X" n="0391c16"/><lb ed="R039" n="0762a13"/><p xml:id="pX25p0391c1601">△二明论异同二。初天亲断疑执。二无著显行位 <lb ed="X" n="0391c17"/><lb ed="R039" n="0762a14"/>初天亲断疑执。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c18"/><lb ed="R039" n="0762a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c1801">【疏】天亲作长行解释。成三卷论。约断疑执以释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c19"/><lb ed="R039" n="0762a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c1901">△二无著显行位。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c20"/><lb ed="R039" n="0762a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0391c2001">【疏】无著又造两卷论。约显行位以释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0391c21"/><lb ed="R039" n="0762a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0391c2101">【记】断疑执。显行位正。宗文中可。见。</p> <lb ed="X" n="0391c22"/><lb ed="R039" n="0762b01"/><p xml:id="pX25p0391c2201">△三示今科判依據差别二。初正明科释所依。二 <lb ed="X" n="0391c23"/><lb ed="R039" n="0762b02"/>结成立题所以。初正明科释所依二。初天亲无著。 <lb ed="X" n="0391c24"/><lb ed="R039" n="0762b03"/>二馀论诸疏。</p><p xml:id="pX25p0391c2406" cb:place="inline">初天亲无著。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0491.0392a" n="0392a"/> <lb ed="X" n="0392a01"/><lb ed="R039" n="0762b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0392a0101">【疏】今。科经唯约天亲。释義。即兼无著。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0392a02"/><lb ed="R039" n="0762b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0392a0201">【记】疏今科下。三示今科判依據差别。二。初正明科 <lb ed="X" n="0392a03"/><lb ed="R039" n="0762b06"/>释所依。</p><p xml:id="pX25p0392a0304" cb:place="inline">〇兼无著者。以显此疏。正依天亲。傍用无 <lb ed="X" n="0392a04"/><lb ed="R039" n="0762b07"/>著。</p> <lb ed="X" n="0392a05"/><lb ed="R039" n="0762b08"/><p xml:id="pX25p0392a0501">△二馀论诸疏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0392a06"/><lb ed="R039" n="0762b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0392a0601">【疏】亦傍求馀论。採集诸疏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0392a07"/><lb ed="R039" n="0762b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0392a0701">【记】馀论诸疏。義见开题处。</p> <lb ed="X" n="0392a08"/><lb ed="R039" n="0762b11"/><p xml:id="pX25p0392a0801">△二结成立题所以。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0392a09"/><lb ed="R039" n="0762b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0392a0901">【疏】题云纂要。其在兹焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0392a10"/><lb ed="R039" n="0762b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0392a1001">【记】疏题云下。二结成立题所以。</p><p xml:id="pX25p0392a1013" cb:place="inline">〇不同净名集疏。 <lb ed="X" n="0392a11"/><lb ed="R039" n="0762b14"/>备书四圣之名。義即如<name role="" type="person">何晏</name>集解论语。于<name role="" type="person">孔安国</name> <lb ed="X" n="0392a12"/><lb ed="R039" n="0762b15"/>马融等注中。当者用之。不当者剪之。今疏亦尔。或 <lb ed="X" n="0392a13"/><lb ed="R039" n="0762b16"/>双取。以各有理。或共成一義。故两存焉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0392a14"/><lb ed="R039" n="0762b17"/> <lb ed="X" n="0392a15"/><lb ed="R039" n="0762b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚经疏记科会卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0373a2101" to="#end0373a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">于</lem><rdg wit="#wit.orig">干</rdg></app> <app from="#beg0373b1401" to="#end0373b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0373c1601" to="#end0373c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0376a0301" to="#end0376a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0376c0701" to="#end0376c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378a1501" to="#end0378a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378a2101" to="#end0378a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378a2102" to="#end0378a2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378b1101" to="#end0378b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378b1701" to="#end0378b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c0501" to="#end0379c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c0601" to="#end0379c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c0602" to="#end0379c0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c0701" to="#end0379c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c0702" to="#end0379c0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c0703" to="#end0379c0703"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c0704" to="#end0379c0704"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c0801" to="#end0379c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c2101" to="#end0379c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0379c2401" to="#end0379c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380a0101" to="#end0380a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380c0101" to="#end0380c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0382a0301" to="#end0382a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0382c2201" to="#end0382c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0383b0201" to="#end0383b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0384a2301" to="#end0384a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0384b0601" to="#end0384b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0384b0701" to="#end0384b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0384b0801" to="#end0384b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0384b1101" to="#end0384b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0385b2401" to="#end0385b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0386a0301" to="#end0386a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0386c0401" to="#end0386c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0386c2301" to="#end0386c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0387b2201" to="#end0387b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0387b2401" to="#end0387b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0387c1501" to="#end0387c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0387c2201" to="#end0387c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0388a1801" to="#end0388a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0388b1001" to="#end0388b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0388b1201" to="#end0388b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0388c1801" to="#end0388c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0390b0401" to="#end0390b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0373001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0373001">界疑果</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0373a2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X25.0373a21.15" target="#nkr_note_add_0373a2101">于【CB】，干【卍续】</note> <note n="0373b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0373c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0373c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0376a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0376c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378a2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378a2102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0602">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0702">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c0703" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0703">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c0704" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0704">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0379c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0379c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0382a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0382c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0383b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0383b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0384a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0384b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0384b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0384b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0384b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0385b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0385b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0386a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0386a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0386c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0386c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0386c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0386c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0387b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0387b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0387c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0387c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0388a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0388b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0388b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0388c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0390b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0390b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>